Rdza róży

Rdza róży to choroba grzybowa związana z Phragmidium mucronatum, spotykana na różach dzikich i uprawnych. Na liściach pojawiają się żółte lub czerwonawe plamy, a od spodu pomarańczowe, później brunatnoczarne skupienia zarodników. Rozwojowi sprzyjają chłodne, wilgotne okresy oraz długo utrzymująca się wilgoć liści. Podobne objawy mogą powodować także inne gatunki Phragmidium.

Choroba poraża przede wszystkim liście róż, ale może również wystąpić na ogonkach liściowych, młodych pędach, działkach kielicha i innych zielonych częściach. Na górnej stronie liści rozwijają się drobne żółte, pomarańczowe, czerwonawe lub brunatne plamy. Po spodniej stronie, często dokładnie pod plamami, powstają wypukłe, pylące skupienia zarodników. W Polsce objawy są zwykle najbardziej widoczne wiosną i jesienią oraz podczas chłodnej, deszczowej pogody.

• Żółte, pomarańczowe, czerwonawe lub brunatne plamy na górnej stronie liści.
• Pomarańczowe lub żółtopomarańczowe, pylące skupienia zarodników na spodniej stronie blaszki liściowej.
• Późniejsze brunatne, ciemnobrązowe lub czarne skupienia zarodników zimujących.
• Żółknięcie, zasychanie, zwijanie i przedwczesne opadanie liści przy silnym porażeniu.
• Rzadziej wydłużone plamy lub skupienia na ogonkach liściowych, młodych pędach i działkach kielicha.

Najbardziej charakterystyczne diagnostycznie są pylące skupienia na spodniej stronie liści. Objawy można pomylić z innymi plamistościami róż, uszkodzeniami po oprysku lub nalotami pochodzenia owadziego.

Patogen tworzy zarodniki przenoszone z prądem powietrza z porażonych róż na podatne, zwilżone tkanki. Źródłem nowych infekcji mogą być także krople deszczu, rosa, zraszanie nadkoronowe, gęste ulistnienie oraz porażony materiał szkółkarski lub sadzonki. Ryzyko wzrasta, gdy liście pozostają mokre przez wiele godzin przy łagodnej temperaturze. Porażone liście i pędy mogą podtrzymywać źródło infekcji w ogrodzie.

Phragmidium mucronatum ma złożony cykl rozwojowy, ale odbywa go na różach i nie wymaga naprzemiennego żywiciela z innej rodziny roślin. Wiosną mogą pojawiać się jasne ecja, a w okresie wegetacji pomarańczowe uredinia, których zarodniki dokonują kolejnych infekcji. Pod koniec sezonu tworzą się ciemne telia z teliosporami. Zarodniki są przenoszone głównie przez wiatr, a infekcja wymaga zwilżonej tkanki. Znaczenie poszczególnych stadiów oraz sposób przetrwania zimy zależą od lokalnych warunków, odmiany i obecności innych gatunków Phragmidium.

1. Przy niewielkim porażeniu usuń chore liście i opadłe resztki. Nie otrzepuj ich nad rośliną, aby nie rozsiewać zarodników.
2. Pędy z wyraźnymi zmianami przytnij poniżej widocznej granicy porażenia, a materiał usuń poza kompostem ogrodowym.
3. Ogranicz zwilżanie liści, rozluźnij nadmiernie zagęszczoną koronę i popraw warunki przewiewu.
4. Po oczyszczeniu stanowiska zastosuj świeżą ściółkę, nie przysypując szyjki korzeniowej.
5. Jeżeli objawy szybko narastają lub diagnoza jest niepewna, skonsultuj próbkę z laboratorium fitopatologicznym albo doradcą ogrodniczym.
6. Fungicydy, jeśli są potrzebne i legalnie zarejestrowane dla róż w Polsce, stosuj zgodnie z aktualną etykietą — zwykle zapobiegawczo lub na początku infekcji.

• Usuwaj pojedyncze porażone liście możliwie wcześnie, zanim dojrzałe skupienia zaczną intensywnie uwalniać zarodniki.
• Silnie porażone liście i przycięte fragmenty pędów wyrzucaj do odpadów biozgodnie z lokalnymi zasadami; nie dodawaj ich do domowego kompostu.
• Jesienią dokładnie wygrabiaj opadłe liście róż i usuwaj je spod krzewów.
• Ściółkuj glebę po oczyszczeniu stanowiska, aby ograniczyć kontakt liści z resztkami roślinnymi i rozbryzgiwanie wody.
• Popraw przewiew przez umiarkowane, selektywne cięcie zagęszczonych części krzewu.

Biologiczne preparaty mogą być stosowane tylko zgodnie z ich aktualną polską etykietą i przeznaczeniem. Żaden środek biologiczny ani domowy wyciąg nie zastępuje higieny, ograniczania zwilżenia liści i regularnej obserwacji.

• Kupuj zdrowe róże ze sprawdzonego źródła i przed posadzeniem oglądaj liście, ogonki oraz pędy.
• Wybieraj odmiany o udokumentowanej tolerancji na rdzę, pamiętając, że odporność może różnić się między grupami róż i gatunkami Phragmidium.
• Zachowuj odstępy umożliwiające szybkie obsychanie liści; nie sadź krzewów w ciasnych, bezwietrznych skupiskach.
• Podlewaj przy podłożu, najlepiej rano, zamiast moczyć liście.
• W czasie chłodnej i deszczowej pogody regularnie kontroluj zwłaszcza spodnią stronę liści.
• Dezynfekuj narzędzia po cięciu wyraźnie porażonych pędów i usuwaj resztki roślinne z rabaty.

• Rdze róż są zwykle związane z jednym rodzajem żywiciela — Rosa — choć poszczególne gatunki mogą różnić się preferencjami wobec gatunków i odmian róż.
• Na różach występuje kilka podobnych gatunków Phragmidium, dlatego sam wygląd plam nie zawsze pozwala na pewne oznaczenie P. mucronatum.
• Rdza może utrzymywać się z sezonu na sezon dzięki porażonym tkankom oraz resztkom liści, zależnie od warunków i lokalnej populacji patogenu.