Mączniak prawdziwy buraka

Mączniak prawdziwy buraka to choroba grzybowa buraka cukrowego, ćwikłowego, pastewnego i boćwiny, powodowana przez Erysiphe betae. Na starszych liściach pojawiają się białe, mączyste kolonie, które mogą się zlewać, powodując żółknięcie, brunatnienie i przedwczesne zamieranie ulistnienia. W polskich warunkach choroba często pojawia się późno, dlatego jej znaczenie zależy od terminu wystąpienia i kondycji plantacji.

Mączniak prawdziwy buraka rozwija się głównie na liściach buraka cukrowego i ćwikłowego, a także na boćwinie, buraku pastewnym oraz innych formach Beta vulgaris. Początkowo widoczne są pojedyncze, białe kolonie o wyglądzie mąki lub talku. Z czasem nalot może pokrywać znaczną część blaszki liściowej. W Polsce choroba bywa obserwowana późno w okresie wegetacji i wtedy często ma mniejsze znaczenie niż infekcje rozpoczynające się wcześniej. Rozpoznanie warto potwierdzić, ponieważ podobny biały nalot mogą tworzyć inne gatunki mączniaków, a na burakach często występują równocześnie choroby plamistości liści.

Pierwsze objawy to małe, okrągłe, białe plamy na starszych liściach. Nalot jest powierzchniowy, mączysty i składa się z grzybni oraz zarodników konidialnych.

Kolonie powiększają się i zlewają, tworząc rozległą białą warstwę przypominającą posypanie liścia mąką. Silnie porażone liście żółkną, następnie mogą przybierać barwę fioletowobrunatną, zasychać i przedwcześnie zamierać.

Pod koniec sezonu w starym nalocie mogą pojawić się drobne, ciemne owocniki zamknięte. Wczesna i silna infekcja ogranicza powierzchnię asymilacyjną i może obniżać plon korzeni oraz zawartość cukru; późne objawy zwykle mają mniejsze znaczenie.

Źródłem infekcji są przede wszystkim konidia powstające na białym nalocie. Wiatr przenosi je na sąsiednie liście i rośliny. Epidemii sprzyjają ciepłe, suche okresy, gęsty łan podatnej odmiany, długi okres wegetacji oraz obecność porażonych buraków, samosiewów i zaniedbanych nasadzeń w pobliżu.

Deszcz ani nawadnianie deszczowniane nie są konieczne do rozwoju choroby. Nadmierne nawożenie azotem może zwiększać podatność przez tworzenie miękkiej, bujnej masy liściowej. Zakażone resztki same nie są tak wydajnym źródłem zarodników jak żywe porażone rośliny, dlatego ważne jest ich szybkie uprzątnięcie i niedopuszczanie do dalszego wzrostu samosiewów.

Erysiphe betae jest pasożytem bezwzględnym, który rozwija się na żywych tkankach gospodarza. Strzępki i trzonki konidialne pozostają głównie na powierzchni liścia, natomiast ssawki pobierają substancje pokarmowe z komórek epidermy.

Najważniejsze w sezonie są konidia przenoszone przez wiatr. Po osadzeniu na liściu kiełkują, tworzą przyczepkę, penetrują epidermę i rozpoczynają rozwój kolonii. W sprzyjających warunkach kolejne cykle zarodnikowania mogą następować szybko.

W niektórych regionach obserwowano stadium płciowe w postaci chasmotecjów, dawniej nazywanych klejstotecjami. Ich udział w przezimowaniu i zakażeniach pierwotnych może różnić się zależnie od lokalizacji; mogą również zwiększać zmienność genetyczną populacji patogenu.

Najpierw sprawdź, czy biały nalot rzeczywiście jest mączniakiem prawdziwym, i oceń, czy choroba przechodzi na nowe liście. W małej uprawie można usunąć pojedyncze, silnie porażone liście, jeśli nie spowoduje to nadmiernego ogołocenia roślin. Porażony materiał wyrzuć poza plantację, nie kompostuj go w zwykłej pryzmie.

Na plantacjach towarowych zabieg ochronny ma sens głównie przy wczesnym, nasilającym się porażeniu i odpowiednio długim okresie do zbioru. Skuteczniejsza jest ochrona młodych, rozwijających się liści niż próba ratowania liści całkowicie pokrytych nalotem. W razie uzasadnionej ochrony chemicznej przestrzegaj aktualnej etykiety, liczby zabiegów, karencji i rotacji grup mechanizmu działania, aby ograniczać ryzyko odporności.

W uprawach przydomowych i ekologicznych podstawą jest ograniczanie źródła infekcji oraz poprawa kondycji roślin, a nie próba „zmywania” nalotu. Regularnie oglądaj starsze liście od połowy lata, usuwaj pojedyncze silnie porażone liście i wynoś je poza grządkę. Po zbiorze likwiduj samosiewy oraz pozostawione, chore rośliny buraka.

Dbaj o właściwe rozstawy, równomierne nawadnianie strefy korzeniowej i zbilansowane nawożenie. Unikaj nadmiaru azotu, który sprzyja bujnemu, podatnemu ulistnieniu. Preparaty biologiczne lub środki dopuszczone w produkcji ekologicznej mogą być używane tylko wtedy, gdy ich aktualna polska etykieta obejmuje daną uprawę i problem; skuteczność zależy od bardzo wczesnego zastosowania i dokładnego pokrycia młodych liści.

• Wybieraj odmiany buraka o potwierdzonej odporności lub podwyższonej tolerancji na mączniaka, jeśli takie cechy są podane dla konkretnej odmiany.
• Od połowy lata kontroluj przede wszystkim starsze liście, zwłaszcza podczas ciepłej i suchej pogody.
• Usuwaj samosiewy buraka oraz silnie porażone rośliny po zbiorze, o ile jest to praktycznie możliwe.
• Nie pozostawiaj opuszczonych zagonów buraka, porażonej boćwiny ani długo rosnących roślin nasiennych.
• Stosuj zbilansowane nawożenie i unikaj nieuzasadnionych wysokich dawek azotu.
• Decyzję o ochronie podejmuj na podstawie tempa pojawiania się nalotu na nowych liściach, podatności odmiany, przewidywanego terminu zbioru i lokalnych zaleceń, a nie na podstawie pojedynczych późnych plam.

• W literaturze amerykańskiej patogen często występuje pod nazwą Erysiphe polygoni; badania porównawcze izolatów z Europy i Ameryki Północnej wspierają stosowanie nazwy Erysiphe betae dla mączniaka buraka.
• Choroba jest związana głównie z rodzajem Beta, dlatego porażone buraki, boćwina i samosiewy mogą tworzyć lokalne źródło konidiów.
• W przeciwieństwie do wielu chorób plamistości liści mączniak prawdziwy może rozwijać się bez opadów i bez długiego okresu zwilżenia liści.
• Znaczenie choroby zależy bardziej od terminu infekcji i czasu utraty sprawnych liści niż od samej obecności pojedynczych białych kolonii.