Alternarioza naci marchwi

Alternarioza naci marchwi to choroba grzybowa wywoływana przez Alternaria dauci. Najpierw pojawiają się drobne, brunatnoczarne plamy z żółtawą obwódką, zwykle na starszych, dolnych liściach. Podczas ciepłej i wilgotnej pogody zmiany szybko się łączą, powodując zasychanie naci, osłabienie jej podczas zbioru oraz pośrednie zmniejszenie przyrostu korzeni spichrzowych.

Choroba najczęściej rozpoczyna się na starszych, dolnych liściach marchwi. Na brzegach i końcach listków powstają niewielkie, nieregularne, brunatne do czarnych plamy, często z żółtawą obwódką. W sprzyjających warunkach zmiany powiększają się i zlewają, nadając naci wygląd przypalonej.

Patogen może porażać także ogonki liściowe, powodując ich przewężenie i zamieranie całych liści. Korzeń spichrzowy nie jest zwykle głównym miejscem infekcji w polu, jednak silne porażenie naci zmniejsza fotosyntezę i może skutkować mniejszymi korzeniami. W czasie przechowywania na górnej części korzeni mogą pojawić się brunatnoczarne, suche, zagłębione plamy, lecz taki objaw wymaga różnicowania z innymi patogenami, w tym Alternaria radicina.

• Początkowo drobne, nieregularne plamy brunatne, brunatnoczarne lub czarne, często na brzegach i końcach listków.
• Plamy mogą mieć żółtawą albo jasnozieloną obwódkę; starsze liście zwykle chorują wcześniej niż młode.
• W miarę rozwoju choroby zmiany zlewają się, a listki zwijają, zasychają i wyglądają jak przypalone.
• Na ogonkach liściowych mogą tworzyć się wydłużone, ciemne nekrozy, które przewężają ogonek i prowadzą do zamierania liścia.
• Silnie porażona nać przedwcześnie zasycha, staje się krucha i może łamać się podczas zbioru mechanicznego.
• Na siewkach możliwe są zgorzele i zamieranie roślin przy silnym porażeniu.
• Objawy na korzeniach nie są typowym pierwszym symptomem polowym; późniejsze suche, zagłębione plamy przy główce wymagają odróżnienia od czarnej zgnilizny marchwi.

Źródłem choroby są głównie zakażone nasiona, porażone resztki marchwi, samosiewy i potencjalnie dzika marchew. Zarodniki rozprzestrzeniają się lokalnie z kroplami deszczu, wodą z deszczowania, wiatrem, sprzętem i podczas pracy na mokrej plantacji. Wielogodzinne zwilżenie liści, zwarta nać i ciepła pogoda przyspieszają infekcje wtórne.

Alternaria dauci może przetrwać na powierzchni lub wewnątrz zakażonych nasion, a także w porażonych resztkach marchwi, samosiewach i dziko rosnącej marchwi. Po rozkładzie resztek ilość inokulum wyraźnie spada. W sprzyjających warunkach na nekrotycznych tkankach powstają zarodniki konidialne.

Zarodniki są przenoszone przez wiatr, krople deszczu, deszczowanie, pracowników i sprzęt. Do kiełkowania i infekcji potrzebna jest wilgotna powierzchnia liścia; wielokrotne okresy zwilżenia powodują kolejne cykle infekcji w sezonie. Zakażone nasiona mogą wywoływać wczesne porażenie siewek, natomiast późniejsze epidemie zwykle rozwijają się na starszych liściach i stopniowo obejmują większą część naci.

Po zauważeniu pierwszych zmian ogranicz zwilżanie naci, popraw przewiewność plantacji i usuń silnie porażone liście w małych uprawach. Nie przemieszczaj mokrych resztek między zagonami. Na plantacjach towarowych decyzję o zabiegu podejmuj na podstawie lustracji, przebiegu pogody i lokalnych zaleceń sygnalizacyjnych, a nie wyłącznie na podstawie pojedynczej plamy.

Jeżeli ochrona chemiczna jest uzasadniona, korzystaj wyłącznie z aktualnie zarejestrowanych w Polsce środków przeznaczonych do marchwi i tego zastosowania. Rotuj grupy mechanizmu działania zgodnie z etykietą i zasadami przeciwdziałania odporności. Silnie zniszczona nać może się już nie zregenerować, dlatego najważniejsze są działania zapobiegawcze i wczesne rozpoczęcie ochrony.

W małych uprawach można usuwać silnie porażone liście, najlepiej w suchy dzień, i wynosić je z plantacji. Nie wrzucaj chorej naci do zwykłego kompostu, jeśli kompostownik nie zapewnia stabilnych temperatur niszczących inokulum.

• Wybieraj kwalifikowany, zdrowy materiał siewny; w gospodarstwach ekologicznych korzystaj wyłącznie z metod i preparatów dopuszczonych w aktualnych przepisach.
• Stosuj zmianowanie z roślinami niebędącymi żywicielami i unikaj częstego powtarzania marchwi na tym samym stanowisku.
• Usuwaj samosiewy marchwi oraz, gdy jest to możliwe i uzasadnione, dziką marchew w bezpośrednim sąsiedztwie plantacji.
• Ograniczaj zwilżanie liści: preferuj nawadnianie kroplowe, podlewaj rano i nie wykonuj prac w mokrej naci.
• Wspieraj szybkie obsychanie przez odpowiednią obsadę, przewiewne stanowisko i racjonalne nawożenie, bez nadmiernego zagęszczania łanu.
• Biologiczne środki ochrony stosuj tylko wtedy, gdy są legalnie dopuszczone w Polsce do danej uprawy i zastosowania oraz zgodnie z aktualną etykietą.

• Wysiewaj kwalifikowane, zdrowe nasiona pochodzące z wiarygodnego źródła; zaprawianie lub inne traktowanie nasion wykonuj wyłącznie metodą dopuszczoną dla marchwi w Polsce.
• Stosuj co najmniej dwuletnią, a w praktyce często dłuższą przerwę w uprawie marchwi na tym samym polu i włączaj rośliny niebędące żywicielami.
• Po zbiorze dokładnie rozdrabniaj i przyoruj resztki albo usuń je w sposób umożliwiający szybki rozkład.
• Kontroluj samosiewy marchwi i ograniczaj źródła infekcji na obrzeżach pola.
• Unikaj deszczowania, a jeśli jest konieczne, nawadniaj tak, aby liście możliwie szybko obeschły.
• Regularnie lustruj dolne, starsze liście od zwarcia rzędów; wczesne wykrycie ułatwia decyzję o dalszym postępowaniu.
• Wybieraj odmiany o deklarowanej mniejszej podatności, pamiętając, że tolerancja zależy od odmiany, presji patogenu i warunków sezonu.

• Alternaria dauci jest przede wszystkim patogenem części nadziemnych marchwi; największe straty wynikają z utraty naci, a nie z pierwotnego porażenia korzenia.
• Choroba może osłabiać połączenie naci z korzeniem i zwiększać straty podczas zbioru mechanicznego.
• W literaturze opisywano porażenie niektórych innych gatunków z rodziny selerowatych, ale znaczenie takich żywicieli w warunkach polowych jest nierówne i nie zawsze potwierdzone.
• Nie należy utożsamiać każdej plamistości naci z A. dauci, ponieważ podobny obraz mogą powodować Cercospora carotae, bakterie oraz inne gatunki Alternaria.