
Szkocka osutka daglezji
Rhabdocline pseudotsugaeKrótkie przedstawienie: Szkocka osutka daglezji
Szkocka osutka daglezji jest grzybową chorobą aparatu asymilacyjnego daglezji zielonej, wywoływaną przez Rhabdocline pseudotsugae. Na igłach pojawiają się żółte plamy przechodzące w brunatnoczerwone nekrozy, a wiosną pomarańczowobrązowe owocniki. Porażone igły przedwcześnie opadają, szczególnie na młodych drzewach rosnących gęsto, w cieniu i podczas chłodnej, wilgotnej wiosny.
Typowe warunki
Przegląd
Rhabdocline pseudotsugae poraża przede wszystkim daglezję zieloną (Pseudotsuga menziesii). Pierwsze objawy często pojawiają się na igłach bieżącego rocznika pod koniec lata lub jesienią jako drobne żółte punkty. Zimą i wiosną plamy powiększają się, przybierając barwę żółtą, czerwonawą, brunatnoczerwoną lub purpurową.
Wiosną, przy dużej wilgotności, tkanka igły może nabrzmiewać i pękać, odsłaniając pomarańczowobrązowe owocniki. Porażone igły pozostają niekiedy na drzewie przez zimę, a następnie opadają późną wiosną lub wczesnym latem. Powtarzające się, silne infekcje zmniejszają gęstość korony i wigor młodych drzew.
Same objawy nie wystarczają do pewnej diagnozy. Osutka szwajcarska zwykle tworzy drobne czarne owocniki w dwóch rzędach na spodniej stronie igły, dlatego przy ważnych nasadzeniach warto przekazać próbkę do laboratorium fitopatologicznego.
Objawy i rozpoznawanie
- Drobne żółte plamy na igłach bieżącego rocznika, widoczne od późnego lata lub jesieni.
- Powiększające się plamy żółte, czerwone, brunatnoczerwone albo purpurowe w okresie zimowo-wiosennym.
- Pomarańczowobrązowe owocniki, które przy wilgotnej pogodzie nabrzmiewają i rozrywają skórkę igły.
- Brunatnienie i przedwczesne opadanie igieł, często na dolnych, słabiej przewiewnych gałęziach.
- W silnie porażonych koronach pozostają głównie igły tegoroczne, a starsze partie stają się przerzedzone.
Przyczyny i rozprzestrzenianie
Źródłem infekcji są zarodniki powstające w porażonych, przezimowanych igłach daglezji. W czasie wilgotnej wiosny rozprzestrzeniają się z wiatrem i kroplami deszczu na młode igły. Ryzyko zwiększają zwarte nasadzenia, cień, wysoka wilgotność, zachwaszczenie, długie zwilżenie koron i słaba wentylacja dolnych partii drzew. Patogen może zostać zawleczony wraz z porażonym materiałem szkółkarskim.
Cykl życia i przetrwanie
Grzyb zimuje w porażonych igłach pozostających na drzewie. Wiosenna wilgoć powoduje nabrzmiewanie i pękanie dojrzałych owocników. Zarodniki workowe są przenoszone przez wiatr i rozpryskującą się wodę na rozwijające się igły w okresie pękania pąków i wczesnego wzrostu pędów.
Najbardziej podatne są młode, jeszcze rozwijające się igły. Zakażenia mogą długo pozostawać mało widoczne; plamy rozwijają się w kolejnych miesiącach, a owocniki dojrzewają w porażonej tkance. Opadanie igieł późną wiosną lub wczesnym latem zamyka cykl i pozostawia inokulum do następnego sezonu.
Zwalczanie i ochrona
Najpierw potwierdź rozpoznanie, szczególnie gdy objawy mogą odpowiadać osutce szwajcarskiej. Uszkodzone igły nie odzyskają zdrowego wyglądu, dlatego celem jest ochrona kolejnego przyrostu i ograniczenie źródła zarodników.
- Na małych drzewach wytnij silnie porażone lub obumarłe gałęzie w czasie suchej pogody.
- Popraw przewiewność korony i warunki stanowiskowe, lecz unikaj silnego cięcia żywych gałęzi.
- W szkółkach, plantacjach choinkowych i cennych młodych nasadzeniach rozważ zabiegi zapobiegawcze wyłącznie po potwierdzeniu choroby i sprawdzeniu aktualnego polskiego zakresu rejestracji środka.
- Starsze drzewa w krajobrazie zwykle nie uzasadniają rutynowego opryskiwania bez wyraźnej, powtarzającej się utraty ulistnienia.
Jeśli objawy szybko narastają, obejmują całe grupy drzew albo diagnoza jest niepewna, pobierz kilka świeżych igieł z objawami i skonsultuj je z laboratorium fitopatologicznym.
Łagodna i biologiczna ochrona
Podstawą ograniczania choroby są metody higieniczne i siedliskowe:
- usuń silnie porażone, przerzedzone gałęzie w suchy dzień, nie uszkadzając zdrowej kory;
- zbierz opadłe, silnie porażone igły z małych nasadzeń i usuń je poza obręb plantacji;
- dezynfekuj narzędzia po cięciu podejrzanych gałęzi;
- ogranicz podlewanie zraszające i podlewaj przy podstawie roślin;
- utrzymuj przepuszczalne, przewiewne stanowisko oraz usuwaj wysokie chwasty i gęstą roślinność przy dolnych gałęziach;
- nie wprowadzaj do nasadzenia podejrzanego materiału szkółkarskiego.
Preparaty biologiczne lub „naturalne” nie powinny być traktowane jako potwierdzona metoda zwalczania tego patogenu bez danych dla daglezji i bez zgodności z polską etykietą.
Zapobieganie
- Wybieraj słoneczne, przewiewne i dobrze zdrenowane stanowiska; unikaj chłodnych zastoisk wilgoci i głębokiego cienia.
- Zachowuj odstępy umożliwiające wysychanie koron i nie dopuszczaj do nadmiernego zagęszczenia młodych daglezji.
- Kupuj zdrowy materiał ze sprawdzonej szkółki i oglądaj igły przed sadzeniem.
- Ograniczaj wysokie chwasty oraz gęstą roślinność pod koroną.
- Od późnej wiosny do jesieni kontroluj nowe igły, szczególnie po chłodnych i mokrych okresach.
- W plantacjach o potwierdzonej historii choroby skonsultuj strategię ochrony z doradcą leśnym lub kwalifikowanym aplikatorem; ewentualna ochrona musi obejmować młode igły przed infekcją.
Ciekawostki
- W polskiej literaturze leśnej choroba jest znana jako szkocka osutka daglezji.
- Patogen jest silnie związany z daglezją; nie należy przenosić rozpoznania na świerki, jodły ani sosny tylko na podstawie podobnego brązowienia igieł.
- W Europie Rhabdocline pseudotsugae to jeden z ważnych patogenów młodych nasadzeń daglezji, zwłaszcza przy długotrwałych opadach w czasie rozwoju nowych igieł.
- Największe szkody dotyczą zwykle młodych drzew, szkółek i plantacji choinkowych; starsze drzewa często tolerują pojedyncze, ograniczone infekcje.
- Owocniki Rhabdocline są zwykle znacznie bardziej widoczne i pomarańczowe niż czarne owocniki osutki szwajcarskiej.
Nie stosuj fungicydu wyłącznie na podstawie podobnych objawów. W Polsce wolno używać tylko środków ochrony roślin aktualnie dopuszczonych do danego zastosowania w konkretnej uprawie lub nasadzeniu; przed zabiegiem sprawdź rejestr MRiRW i aktualną etykietę środka oraz przestrzegaj jej dawek, terminów, liczby zabiegów i wymagań ochrony osobistej. Zabieg ochronny, jeśli jest prawnie dopuszczony i uzasadniony, musi chronić młode igły przed infekcją, a nie leczyć już uszkodzone tkanki.
Rośliny dotknięte problemem
Poniższe rośliny są powiązane z tym problemem na podstawie ustrukturyzowanych danych o roślinach żywicielskich. Lista aktualizuje się automatycznie po utworzeniu nowej karty rośliny.
Bananowiec abisyński ‘Maurelii’ (Ensete ventricosum ‘Maurelii’)Ensete ventricosum 'Maurelii'
Pleione formosanaPleione formosana
Oncidium alexandrae – uprawa i pielęgnacjaOncidium alexandrae
Maxillaria tenuifolia – uprawa i pielęgnacjaMaxillaria tenuifolia
Lycaste aromaticaLycaste aromatica
Laelia anceps – uprawa i pielęgnacjaLaelia anceps
Cymbidium sinenseCymbidium sinense
Cymbidium insigne – uprawa storczyka naziemnegoCymbidium insigne
Brassia verrucosa – pielęgnacja i uprawaBrassia verrucosa
Bletilla striata – uprawa naziemnego storczyka w PolsceBletilla striata
Anguloa clowesii – uprawa storczyka tulipanowegoAnguloa clowesii
Ensete glaucumEnsete glaucum