Dahlia 'Bishop of Llandaff' – plant photoŹródło: Wikimedia CommonsPhotograph by Mike Peel (www.mikepeel.net).CC BY-SA 4.0

Dahlia ‘Bishop of Llandaff’

Dahlia 'Bishop of Llandaff'
Słoneczna rabata, ogród wiejski, podwyższona grządka, duży pojemnik na tarasie lub ogród na kwiat cięty. Wybierz miejsce osłonięte od silnego wiatru, z dobrą cyrkulacją powietrza. Tak, jeśli możliwe jest regularne podlewanie i przechowanie karp zimą

Krótkie przedstawienie: Dahlia ‘Bishop of Llandaff’

Dahlia 'Bishop of Llandaff' to historyczna odmiana dalii bulwiastej, wyróżniająca się intensywnie czerwonymi, półpełnymi kwiatami oraz głęboko powcinanymi liśćmi w odcieniach ciemnego brązu, purpury i niemal czarnej zieleni. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, na żyznej, próchnicznej i przepuszczalnej glebie. W Polsce karpy sadzi się po ustąpieniu wiosennych przymrozków, a jesienią wykopuje i przechowuje w miejscu zabezpieczonym przed mrozem.

Systematyka

Klasyfikacja taksonomiczna

Rodzina roślinAsteraceae
RodzajDahlia
Grupa roślinDalie
Typ roślinyBylina bulwiasta, niezimująca w gruncie w większości regionów Polski
PochodzenieOdmiana ogrodowa związana z Fredem Tresederem z Cardiff w Walii; rodzaj Dahlia pochodzi z Meksyku i Ameryki Środkowej.
Zaakceptowana nazwa naukowaDahlia 'Bishop of Llandaff'
Szybki przegląd

Pielęgnacja: Dahlia ‘Bishop of Llandaff’

Najważniejsze potrzeby
Wymagania świetlnePełne słońce
Wymagania wodneUmiarkowana, stała wilgotność
MrozoodpornośćWrażliwa na mróz; po jesiennych przymrozkach wykop karpy
GlebaŻyzna, próchniczna, przepuszczalna i równomiernie wilgotna gleba
RozmiarOkoło 90–120 cm × Około 45–90 cm
KwitnienieOd lipca do pierwszych jesiennych przymrozków
WilgotnośćPrzeciętna wilgotność powietrza jest wystarczająca. Ważniejszy jest przewiew i unikanie długotrwałego zwilżania liści.
Odczyn gleby (pH)Kwaśne, obojętne lub zasadowe
Wymagania pokarmoweKompost przed sadzeniem, następnie umiarkowane nawożenie nawozem wieloskładnikowym o ograniczonej zawartości azotu.
Temperatura minimalna0°C dla części nadziemnej; karpy wymagają przechowania bez mrozu
Strefa USDAW polskich warunkach uprawiana jako roślina sezonowa; karpy wymagają wykopania i przechowania w pomieszczeniu zabezpieczonym przed mrozem.
Tempo wzrostuSzybki w ciepłym sezonie

Światło i stanowisko

Zapewnij co najmniej 6–8 godzin bezpośredniego słońca dziennie, najlepiej na osłoniętym stanowisku południowym lub zachodnim. Silne światło sprzyja kwitnieniu i utrzymaniu ciemnego koloru liści. Wiotkie pędy i słabe kwitnienie zwykle wskazują na niedobór światła, natomiast więdnięcie w upałach częściej oznacza niedobór wody niż nadmiar słońca.

Podlewanie i wilgotność

Podlewaj głęboko, gdy wierzchnia warstwa podłoża zaczyna przesychać. Utrzymuj równomierną wilgotność, ale nie dopuszczaj do zastoin wody. Wodę kieruj na podłoże, najlepiej rano. Po przymrozkach i wejściu rośliny w spoczynek ogranicz podlewanie, a przechowywane karpy utrzymuj raczej suche, aby nie zgniły.

Gleba i podłoże

Najlepsza jest żyzna, próchniczna, stale lekko wilgotna, ale dobrze zdrenowana gleba. Odpowiednia będzie ziemia gliniasto-piaszczysta lub żyzna gleba ogrodowa z dodatkiem kompostu. Ciężką glinę należy rozluźnić materią organiczną i poprawić jej odpływ wody. Odczyn może być kwaśny, obojętny lub zasadowy, o ile składniki pokarmowe są dostępne.

Nawożenie

Przed sadzeniem wymieszaj podłoże z dojrzałym kompostem. Po rozpoczęciu wzrostu stosuj nawóz wieloskładnikowy zgodnie z etykietą, najlepiej z umiarkowaną ilością azotu. Nadmiar azotu sprzyja liściom kosztem kwiatów i może pogorszyć przechowywanie karp. Nawożenie zakończ pod koniec sezonu.

Wzrost i pokrój

W ciepłej porze roku z karpy wyrasta szybko rosnąca, wyprostowana i rozgałęziona roślina. Usuwanie przekwitłych kwiatów przedłuża kwitnienie, a podpora pomaga utrzymać pędy w pionie. Ciemne ulistnienie pozostaje dekoracyjne także między kolejnymi falami kwitnienia.

Sadzenie

Sadzenie i przesadzanie

Termin sadzeniaPo ustąpieniu wiosennych przymrozków, zwykle po 15 maja; można rozpocząć uprawę w pojemniku 4–6 tygodni wcześniej
Głębokość sadzeniaOkoło 10–12 cm, poziomo, z oczkami skierowanymi ku górze
Rozstawa45–60 cm między roślinami; przy bardzo żyznej glebie lub wilgotnym stanowisku można zwiększyć odstęp do około 60–75 cm.

Karpy sadź w Polsce zwykle po 15 maja, gdy minie ryzyko silnych przymrozków, a gleba się ogrzeje. Umieść karpę poziomo na głębokości około 10–12 cm, oczkami skierowanymi ku górze. Podlewaj oszczędnie do czasu pojawienia się pędów, potem zwiększaj podlewanie wraz ze wzrostem. W miejscu wietrznym załóż podporę wcześnie.

Przesadzanie

W pojemniku przesadzaj przed silnym rozrostem korzeni. Wybierz duży, stabilny pojemnik z otworami odpływowymi oraz żyzne podłoże, które zatrzymuje część wilgoci, ale nie pozostaje mokre. Rośliny pojemnikowe mogą wymagać częstszego podlewania i podpory.

Praktyczne działania

Rozmnażanie i przycinanie

Rozmnażanie

Najlepiej przez podział przechowywanych karp wiosną; każda część powinna mieć fragment szyjki korzeniowej i co najmniej jedno zdrowe oczko. Możliwe są także sadzonki zielne z młodych pędów. Siew nie zachowuje wiernie cech odmiany.

Przycinanie

Młody wierzchołek można uszczyknąć, aby pobudzić rozgałęzianie. Regularnie usuwaj przekwitłe kwiatostany i ścinaj kwiaty do wazonu. Po zwarzeniu liści przez mróz przytnij pędy przed wykopaniem karp.

Zadania sezonowe

Zimowanie

Po pierwszym silniejszym przymrozku przytnij sczerniałe pędy, wykop karpy i pozwól im krótko przeschnąć. Przechowuj je w temperaturze około 5–8°C, w ciemnym, suchym i zabezpieczonym przed mrozem miejscu, np. w piwnicy lub nieogrzewanym garażu, w lekko wilgotnym, przewiewnym materiale. Co kilka tygodni sprawdzaj, czy nie gniją ani nadmiernie nie wysychają.

Praktyczne zastosowanie

Zastosowanie

Roślina ozdobna na rabaty, do pojemników, ogrodów przyjaznych zapylaczom i na kwiat cięty. Nie ma ustalonego zastosowania kulinarnego ani leczniczego. Wszystkie części trzymaj z dala od dzieci i zwierząt.

Identyfikacja i pokrój

Wygląd zewnętrzny

Odmianę rozpoznaje się po głęboko powcinanych liściach w kolorze ciemnego brązu, purpury i niemal czarnej zieleni, kontrastujących z intensywnie czerwonymi kwiatami. Pędy są wyprostowane i rozgałęzione, a kwiaty mają stosunkowo otwarty środek w porównaniu z odmianami silnie pełnymi.

Relacja ekologiczna

Zapylanie i odwiedzający

Półpełna budowa kwiatu pozostawia owadom dostęp do środka, pyłku i nektaru. Odmiana może być odwiedzana przez pszczoły, trzmiele, motyle i bzygi, choć szczegółowe dane dotyczące dokładnej frekwencji zapylaczy dla tej konkretnej odmiany są ograniczone.

Ochrona roślin

Choroby i szkodniki

Choroby

Możliwe są mączniak prawdziwy, więdnięcie, choroby wirusowe, guzowatość korzeni i zgnilizna karp. Ograniczaj ryzyko przez zapewnienie słońca, przewiewu, prawidłowego odpływu wody, podlewanie przy podłożu oraz sadzenie wyłącznie zdrowych karp. Silnie porażone rośliny usuń, a narzędzia zdezynfekuj.

Szkodniki

Mszyce, gąsienice, skorki, skoczki oraz ślimaki nagie i oskorupione. Młode przyrosty kontroluj regularnie, większe szkodniki zbieraj ręcznie, a środki ochrony roślin stosuj tylko w razie potrzeby i zgodnie z polską etykietą.

Bezpieczeństwo i alergeny

Toksyczność i pyłki

ToksycznośćUmiarkowanie toksyczna po spożyciu; może podrażniać skórę

Dalie są uznawane za toksyczne dla psów i kotów po spożyciu; możliwe są łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz podrażnienie skóry. Także u ludzi spożycie może powodować dyskomfort, a sok roślinny może podrażniać skórę. Nie należy traktować tej odmiany jako jadalnej ani leczniczej.

Pyłki i alergieNiskie ryzyko unoszenia pyłku w powietrzu
Typowy okres
Od lata do jesieni, w okresie kwitnienia
Zapylanie / pyłek
Pyłek związany głównie z zapylaniem przez owady; ograniczone unoszenie w powietrzu

Pyłek dalii znajduje się głównie w pylnikach i zwykle nie jest swobodnie roznoszony przez wiatr, dlatego ekspozycja powietrzna jest na ogół mniejsza niż u roślin wiatropylnych. Osoby wrażliwe powinny jednak obserwować własną reakcję.

Psy Toksyczna po spożyciu; możliwe łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub podrażnienie skóry
Koty Toksyczna po spożyciu; możliwe łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub podrażnienie skóry
Dzieci Nie spożywać; tkanki lub sok mogą powodować podrażnienie i dyskomfort
Dotknięte części rośliny Wszystkie części, w tym liście, kwiaty, pędy i karpy
Środowisko naturalne

Naturalne siedlisko

To uprawna odmiana ogrodowa, a nie specjalista siedliskowy. Dalie pochodzą z wyżynnych i górskich regionów Meksyku oraz Ameryki Środkowej. W ogrodzie potrzebuje ciepłego, słonecznego sezonu, żyznej gleby i bezmroźnego przechowania karp.

Warto wiedzieć

Ciekawostka

Historyczna odmiana związana z ogrodnikiem Fredem Tresederem z Cardiff.
Nazwana na cześć biskupa Llandaff, Joshuy Pritcharda Hughesa.
Ciemne liście silnie kontrastują z czerwonymi kwiatami.
Odmiana ma półpełne kwiaty z widocznymi żółtymi pylnikami.
W Polsce wymaga wykopywania karp przed zimą.
Otrzymała wyróżnienie RHS Award of Garden Merit.
Dała początek mieszańcowej serii nasiennej 'Bishop's Children'.

Pytania i odpowiedzi

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

28 pytań

Najczęstsze pytania ściśle związane z rośliną — krótkie, bezpośrednie odpowiedzi.

🌱Quick care

Czym wyróżnia się Dahlia 'Bishop of Llandaff'?

To dalia o jaskrawoczerwonych, półpełnych kwiatach i bardzo ciemnych, brązowopurpurowych liściach. Osiąga zwykle około 90–120 cm wysokości.

Ile słońca potrzebuje Dahlia 'Bishop of Llandaff'?

Potrzebuje pełnego słońca, najlepiej co najmniej 6 godzin bezpośredniego światła dziennie. Osłonięte stanowisko ogranicza łamanie pędów.

Kiedy kwitnie Dahlia 'Bishop of Llandaff'?

Zwykle kwitnie od lipca do pierwszych jesiennych przymrozków. Regularne usuwanie przekwitłych kwiatów pomaga utrzymać długie kwitnienie.

🌤️Environment and placement

Jaka gleba jest najlepsza dla tej dalii?

Najlepsza jest żyzna, próchniczna i przepuszczalna gleba, która pozostaje lekko wilgotna. Unikaj miejsc podmokłych, ponieważ karpy łatwo gniją.

Czy można uprawiać ją w pojemniku?

Tak, pod warunkiem użycia dużego, stabilnego pojemnika z odpływem wody. W pojemniku podlewaj częściej, ponieważ podłoże szybciej przesycha.

Gdzie posadzić ją w ogrodzie?

Wybierz słoneczną, osłoniętą rabatę, podwyższoną grządkę albo duży pojemnik. Dobrze sprawdza się także na stanowisku przeznaczonym na kwiaty cięte.

💧Care and problems

Czy Dahlia 'Bishop of Llandaff' wymaga podpory?

Często tak, zwłaszcza na stanowisku wietrznym lub w bardzo żyznej glebie. Podporę najlepiej zamontować wcześnie, zanim pędy nadmiernie się rozrosną.

Jak podlewać tę odmianę?

Podlewaj, gdy wierzch podłoża zaczyna przesychać, dostarczając wodę głęboko przy podstawie rośliny. Gleba powinna być wilgotna, ale nie mokra.

Czy należy uszczykiwać młode rośliny?

Tak, uszczyknięcie wierzchołka młodej rośliny sprzyja rozgałęzianiu i bardziej krzaczastemu pokrojowi. Nie rób tego, jeśli zależy Ci na jak najwcześniejszych kwiatach.

Dlaczego dalia nie kwitnie?

Najczęstsze przyczyny to zbyt mało słońca, późne sadzenie, susza, nadmiar azotu lub uszkodzona karpa. Zapewnij pełne słońce, równomierną wilgotność i dobry drenaż.

Jakie szkodniki mogą ją atakować?

Liście mogą uszkadzać mszyce, gąsienice, skorki oraz ślimaki. Regularnie oglądaj młode pędy i stosuj możliwie najmniej inwazyjne metody ochrony.

Dlaczego karpy gniją podczas przechowywania?

Przyczyną jest zwykle zbyt wilgotne podłoże, przechowywanie niedosuszonych karp albo mróz. Przechowuj wyłącznie zdrowe, lekko przesuszone karpy w chłodnym, bezmroźnym miejscu.

🪴Planting and repotting

Kiedy sadzić karpy w Polsce?

Najczęściej sadzi się je po 15 maja, gdy minie ryzyko wiosennych przymrozków. W chłodniejszych rejonach warto rozpocząć wzrost w doniczce i wysadzić roślinę po zahartowaniu.

Jak głęboko sadzić karpy?

Umieść karpę poziomo na głębokości około 10–12 cm, z oczkami skierowanymi ku górze. Nie sadź do zimnej, mokrej gleby.

W jakiej odległości sadzić rośliny?

Zachowaj około 45–60 cm odstępu. Na bardzo żyznej glebie lub w wilgotnym miejscu zwiększ rozstaw do około 60–75 cm, aby poprawić przewiew.

Czy można rozpocząć uprawę wcześniej w domu?

Tak, karpy można posadzić do doniczek 4–6 tygodni przed planowanym wysadzeniem. Ustaw je w jasnym miejscu i utrzymuj podłoże lekko wilgotne.

✂️Propagation and pruning

Jak rozmnażać tę odmianę przez podział?

Wiosną podziel karpę tak, aby każda część miała fragment szyjki i przynajmniej jedno zdrowe oczko. Miękkie lub chore fragmenty wyrzuć.

Czy można rozmnażać ją z sadzonek?

Tak, sadzonki zielne pobiera się z młodych pędów wyrastających z przechowywanej karpy. Ukorzeniaj je w czystym, przepuszczalnym podłożu przy jasnym świetle.

Czy siew zachowuje cechy odmiany?

Nie. Siewki nie odtwarzają wiernie wyglądu odmiany, dlatego do zachowania jej cech lepiej stosować podział karpy lub sadzonki.

⚠️Toxicity and safety

Czy Dahlia 'Bishop of Llandaff' jest toksyczna dla psów i kotów?

Tak, dalie należy traktować jako toksyczne dla psów i kotów po spożyciu. Możliwe są łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub podrażnienie skóry; po zjedzeniu rośliny skontaktuj się z weterynarzem.

Czy jest niebezpieczna dla dzieci?

Nie należy pozwalać dzieciom jeść żadnej części rośliny. Tkanki lub sok mogą powodować podrażnienie skóry i dyskomfort po spożyciu.

Czy dalia jest jadalna lub lecznicza?

Nie ma ustalonego, bezpiecznego zastosowania kulinarnego ani leczniczego dla tej odmiany. Traktuj wszystkie części rośliny jako niejadalne.

Czy jej pyłek silnie uczula?

Ryzyko unoszenia pyłku w powietrzu jest zwykle niskie, ponieważ pyłek znajduje się głównie w pylnikach zapylanych przez owady. Osoby uczulone powinny jednak obserwować własną reakcję.

🌸Flowering and special interest

Czy nadaje się na kwiat cięty?

Tak, dobrze sprawdza się w bukietach i może kwitnąć przez długi sezon. Ścinaj kwiaty, gdy są w pełni rozwinięte, ponieważ zamknięte pąki dalii mogą słabo otwierać się w wazonie.

Czy przyciąga zapylacze?

Tak, półpełne kwiaty pozostawiają dostęp do środka, więc mogą odwiedzać je pszczoły, trzmiele, motyle i bzygi. Jest zwykle bardziej przyjazna zapylaczom niż odmiany bardzo pełne.

Jak wyglądają jej kwiaty?

Kwiaty są jaskrawoczerwone do cynobrowoczerwonych, półpełne i przypominają kwiaty piwonii. W środku widoczne są żółte pylniki.

Jak zimować karpy w Polsce?

Po zwarzeniu liści przytnij pędy, wykop karpy i pozwól im krótko przeschnąć. Przechowuj je w temperaturze około 5–8°C, w ciemnym, bezmroźnym miejscu, w lekko wilgotnym i przewiewnym materiale.

Kiedy przyciąć roślinę?

Przytnij pędy dopiero po pierwszym silniejszym przymrozku, gdy liście sczernieją. Następnie wykop karpy przed nadejściem trwałego mrozu.

Odkrywaj

Podobne rośliny

Więcej roślin →
Weryfikowalność

Źródła i bezpieczeństwo danych

90% ogółem; dane odmianowe dotyczące zapylaczy i alergenności pyłku są mniej szczegółowe niż informacje o uprawie i toksyczności.