Acer palmatum 'Shirazz' – plant photoIlustracja wygenerowana przez AI

Shirazz (Acer palmatum ‘Shirazz’)

Acer palmatum 'Shirazz'
Wykorzystaj jako soliter w osłoniętej rabacie leśnej, na dziedzińcu, tarasie, w pojemniku lub przy ścieżce i miejscu wypoczynku. Szczególnie dobre jest poranne słońce i popołudniowy cień. Unikaj otwartych stanowisk zachodnich, nagrzewających się powierzchni i silnych, wysuszających wiatrów. Odpowiedni dla uważnych początkujących; kluczowe są wybór stanowiska i regularna wilgotność.

Krótkie przedstawienie: Shirazz (Acer palmatum ‘Shirazz’)

Acer palmatum 'Shirazz' to wyjątkowa odmiana klonu palmowego ceniona przede wszystkim za zmienne, pstrokate liście, a nie za efektowne kwiaty. Młode liście rozwijają się w burgundowej czerwieni z intensywnie różowym obrzeżeniem, następnie przechodzą w oliwkową zieleń z nieregularnymi kremowymi i różowymi plamami, a jesienią przybierają ciepłe odcienie pomarańczowoczerwone. Ta wzniesiona, rozłożysta odmiana najlepiej rośnie w zacisznym miejscu, w świetle filtrowanym, w stale lekko wilgotnej, lecz przepuszczalnej glebie kwaśnej do obojętnej, osłonięta przed wysuszającym wiatrem i silnym popołudniowym słońcem.

Systematyka

Klasyfikacja taksonomiczna

Rodzina roślinSapindaceae
RodzajAcer
Grupa roślinKlony
Typ roślinyZrzucający liście krzew drzewiasty lub małe drzewo
PochodzenieOdmiana ogrodowa związana z Nową Zelandią; gatunek macierzysty pochodzi z Japonii, Korei i wschodnich Chin
Zaakceptowana nazwa naukowaAcer palmatum 'Shirazz'
Szybki przegląd

Pielęgnacja: Shirazz (Acer palmatum ‘Shirazz’)

Najważniejsze potrzeby
Wymagania świetlneŚwiatło filtrowane do półcienia
Wymagania wodneUmiarkowana, równomierna wilgotność
MrozoodpornośćMrozoodporny, lecz wymaga ochrony przed późnymi przymrozkami
GlebaWilgotna, przepuszczalna gleba gliniasta
Rozmiar4–8 m w sprzyjających warunkach; w ogrodzie często mniejszy × 2,4–4 m
KwitnienieWiosna
WilgotnośćWystarczy przeciętna wilgotność powietrza na zewnątrz; chroń liście przed wysuszającym wiatrem i odbitym żarem, zamiast próbować utrzymywać tropikalną wilgotność.
Odczyn gleby (pH)Slightly acidic to neutral, approximately pH 5.5–7.0
Wymagania pokarmoweNawożenie wiosenne w niewielkiej dawce
Temperatura minimalnaOkoło -23°C u dobrze zadomowionych, osłoniętych roślin; odporność lokalna jest zmienna
Strefa USDAUSDA Zones 5–8; cultivar reports commonly center on Zone 6 and warmer sheltered locations
Tempo wzrostuWolny do umiarkowanego

Światło i stanowisko

Zapewnij jasne światło filtrowane lub półcień, najlepiej z porannym słońcem i ochroną po południu. Stanowiska wschodnie lub północne są zwykle bezpieczniejsze niż gorące ekspozycje zachodnie. Nadmiar słońca, wiatr lub sucha gleba powodują jasnobrązowe brzegi i plamy przypaleń; zbyt mało światła może osłabić kontrast barw i sprawić, że wzrost będzie rzadszy. Osłoń koronę, utrzymując strefę korzeniową równomiernie wilgotną.

Podlewanie i wilgotność

Podlewaj głęboko, gdy wierzchnia warstwa podłoża zaczyna przesychać, a następnie pozwól, by nadmiar wody całkowicie odpłynął. W okresie przyjmowania się rośliny i podczas upalnego lata utrzymuj korzenie równomiernie wilgotne, ale nigdy zalane. Rośliny w pojemnikach latem wymagają częstej kontroli; po opadnięciu liści ogranicz podlewanie, nie dopuszczając do całkowitego wyschnięcia bryły. Ściółka pomaga stabilizować wilgotność.

Gleba i podłoże

Zastosuj próchniczną, zatrzymującą nieco wilgoci, ale swobodnie przepuszczalną glebę gliniasto-piaszczystą lub gliniastą. Najlepszy jest odczyn lekko kwaśny do obojętnego; unikaj stałego zalewania, zwięzłego podłoża i silnie zasadowej ziemi. Szeroka warstwa ściółki organicznej pomaga stabilizować temperaturę i wilgotność korzeni, lecz nie powinna dotykać nasady pnia.

Nawożenie

Wczesną wiosną, gdy zaczyna się wzrost, zastosuj zbilansowany nawóz o spowolnionym działaniu zgodnie z etykietą albo niewielką warstwę dojrzałego kompostu wokół strefy korzeniowej. Nie przenawoź, zwłaszcza azotem, ponieważ miękkie, bujne przyrosty łatwiej ulegają przypaleniu i uszkodzeniom zimowym. Zakończ regularne nawożenie najpóźniej w połowie lata, aby pędy zdążyły zdrewnieć.

Wzrost i pokrój

Odmiana tworzy wzniesiony, rozłożysty szkielet, który z wiekiem może przyjmować łukowaty kształt. Rośnie na ogół wolno do umiarkowanie szybko, a rośliny szczepione zachowują charakterystyczne ulistnienie tylko powyżej miejsca szczepienia. Warstwowe rozgałęzienie i delikatna korona bardziej wymagają starannego wyboru stanowiska niż częstego cięcia.

Sadzenie

Sadzenie i przesadzanie

Termin sadzeniaWiosna lub jesień
Głębokość sadzeniaSadź z szyją korzeniową na poziomie gruntu lub nieco powyżej; nigdy nie zakopuj miejsca szczepienia.
RozstawaPozostaw około 2,5–3,7 m między roślinami lub konstrukcjami; mniejszy odstęp stosuj tylko przy celowym grupowaniu.

Sadź wiosną lub jesienią, gdy temperatury są umiarkowane. Umieść szyję korzeniową na poziomie gruntu albo nieco powyżej i bezwzględnie pozostaw zrost szczepienia nad ziemią. Zapewnij około 2,5–3,7 m przestrzeni dla swobodnego rozwoju, dostosowując odstęp do planowanej formy. Ściółkuj szeroko, podlewaj głęboko podczas ukorzeniania i chroń młodą koronę przed gorącym, wysuszającym wiatrem.

Przesadzanie

Okazy uprawiane w pojemnikach przesadzaj późną zimą lub wczesną wiosną, przed rozpoczęciem intensywnego wzrostu i dopiero wtedy, gdy korzenie wypełnią donicę. Wybierz pojemnik tylko o jeden rozmiar większy, pozostaw miejsce szczepienia nad powierzchnią podłoża i użyj przepuszczalnej mieszanki o odczynie kwaśnym do obojętnego. Po przesadzeniu obficie podlej i osłoń roślinę na czas regeneracji korzeni.

Praktyczne działania

Rozmnażanie i przycinanie

Rozmnażanie

Rośliny handlowe zwykle rozmnaża się przez szczepienie, aby zachować cechy odmiany. Sadzonki zielne i odkłady są możliwe, lecz ich ukorzenianie bywa nierówne i wymaga kontrolowanej wilgotności oraz powietrza. Rozmnażaj w okresie aktywnego wzrostu, a z pędów podkładki usuwaj szybko.

Przycinanie

Przycinaj tylko w razie potrzeby, najlepiej od późnej jesieni do połowy zimy, gdy struktura korony jest widoczna, a przepływ soków niewielki. Usuwaj martwe, krzyżujące się i źle położone gałęzie, wykonując czyste cięcia. Unikaj silnego strzyżenia, ogławiania i rutynowego skracania, które psują warstwowy pokrój i narażają liście na przypalenia.

Zadania sezonowe

Zimowanie

W strefach odpowiadających chłodniejszym rejonom Polski chroń młode rośliny przed wysuszającym zimowym wiatrem i gwałtownymi cyklami zamarzania oraz odmarzania, wybierając zaciszne miejsce i rozkładając organiczną ściółkę na strefie korzeniowej. Nie owijaj ciasno liści ani korony. Okazy w pojemnikach są bardziej wrażliwe na mróz niż rośliny gruntowe; przenieś je do nieogrzewanego, osłoniętego miejsca lub ociepl pojemnik, utrzymując podłoże lekko wilgotne w spoczynku.

Praktyczne zastosowanie

Zastosowanie

Najlepiej sprawdza się jako ozdobny soliter, drzewko na taras lub dziedziniec, akcent na skraju ogrodu leśnego, roślina pojemnikowa albo punkt skupiający uwagę przy ścieżkach i miejscach siedzących. Jego główną wartością są barwa liści i sezonowy pokrój. Nie jest tu opisywany jako roślina spożywcza, lecznicza ani terapeutyczna.

Identyfikacja i pokrój

Wygląd zewnętrzny

Liście są dłoniasto klapowane i głęboko powcinane, początkowo intensywnie burgundowoczerwone, z nieregularnym różowym obrzeżeniem, a później kremowo-zielono pstrokate. Delikatne ulistnienie osadzone jest na smukłych gałęziach tworzących warstwowy, rozłożysty pokrój. Jesienią barwa zwykle przesuwa się w kierunku pomarańczowoczerwonym. Całość jest bardziej kolorowa i drobniejsza w strukturze niż u typowego zielonolistnego klonu palmowego.

Kwitnienie

sty lut mar kwi maj cze lip sie wrz paź lis gru
Kolory kwiatów
Czerwony do purpurowego
Forma kwiatu
Drobne kwiaty w rozgałęzionych kwiatostanachForma kwiatu
ZapachBez zapachu
Rozmiar kwiatuMałe

Drobne, czerwonawe do purpurowych kwiaty pojawiają się wiosną wraz z rozwojem nowych liści lub krótko po nim. Botanicznie są prawdziwymi kwiatami, ale wizualnie pozostają drugorzędne wobec pstrokatego ulistnienia odmiany. Po udanym zapyleniu mogą później powstać skrzydlaki.

Relacja ekologiczna

Zapylanie i odwiedzający

Drobne wiosenne kwiaty Acer palmatum mogą dostarczać ograniczonych zasobów owadom, w tym pszczołom i innym małym owadom odwiedzającym kwiaty, lecz odmiana jest uprawiana przede wszystkim dla liści i nie jest ważną rośliną pożytkową.

Ochrona roślin

Choroby i szkodniki

Choroby

Możliwe są przypalenia liści, werticilioza, antraknoza, plamistości liści i opieńkowa zgnilizna korzeni. Zapobiegaj problemom dzięki przepuszczalnej glebie, równomiernemu podlewaniu, czystym narzędziom i dobrej cyrkulacji powietrza. Brązowienie brzegów liści często wynika z suszy, wiatru lub upału, a nie z infekcji, dlatego najpierw skoryguj stanowisko i nawadnianie.

Szkodniki

Mogą pojawić się mszyce, tarczniki, gąsienice, skoczki, szpeciele i szkodniki żerujące w drewnie. Kontroluj młode pędy oraz spodnią stronę liści, wspieraj naturalnych wrogów szkodników i ograniczaj stres suszy. Olej ogrodniczy lub inny zarejestrowany preparat stosuj wyłącznie po potwierdzeniu problemu i w odpowiednim terminie. Podczas kwitnienia unikaj niepotrzebnych insektycydów o szerokim działaniu.

Bezpieczeństwo i alergeny

Toksyczność i pyłki

ToksycznośćNie odnotowano swoistej toksyczności; unikaj spożywania.

Nie znaleziono swoistej dla odmiany substancji toksycznej w przeanalizowanych materiałach. Acer palmatum nie jest zwykle uznawany za silnie niebezpieczną roślinę ozdobną dla ludzi ani zwierząt, jednak każda część rośliny może po zjedzeniu wywołać dolegliwości żołądkowe. Nie pozwalaj dzieciom ani zwierzętom żuć liści, pędów i skrzydlaków; po większym spożyciu zasięgnij porady specjalisty.

Pyłki i alergieNiewielkie zagrożenie pyłkowe w powietrzu
Typowy okres
Wiosna, zwykle kwiecień–maj w większości regionów
Zapylanie / pyłek
Uwalniany wiosną pyłek klonu związany z zapylaniem przez owady; zwykle niewielka emisja do powietrza

Klon palmowy wytwarza pyłek wiosną, ale niewielkie kwiaty i zazwyczaj nieduża produkcja pyłku sprawiają, że jest to stosunkowo mało problematyczne drzewko pod względem pylenia. Wrażliwość osobnicza jest różna, a odmiana nie została niezależnie scharakteryzowana pod kątem alergenności.

Psy Nie odnotowano swoistej toksyczności; zjedzone części rośliny mogą powodować rozstrój żołądka.
Koty Nie odnotowano swoistej toksyczności; zjedzone części rośliny mogą powodować rozstrój żołądka.
Dzieci Nie odnotowano swoistej toksyczności; części rośliny nie powinny być spożywane.
Dotknięte części rośliny Wszystkie części rośliny należy traktować jako niejadalne.
Środowisko naturalne

Naturalne siedlisko

Gatunek pochodzi z Japonii, Korei i części wschodnich Chin, gdzie rośnie w lasach oraz na ich obrzeżach, w warunkach sezonowej wilgotności, w próchnicznych glebach i przy ochronie przed silną ekspozycją. Uprawianą odmianę 'Shirazz' najlepiej rozumieć jako selekcję ogrodową przystosowaną do podobnych, osłoniętych warunków klimatu umiarkowanego.

Warto wiedzieć

Ciekawostka

Nazwa handlowa „Shirazz” jest związana z nazwą odmiany „Gwen's Rose Delight”.
Liście zmieniają barwę kilkakrotnie w ciągu jednego sezonu.
Odmiana jest ogrodniczo traktowana jako pstrokaty klon palmowy.
Wiosenne kwiaty są drobne i mniej ozdobne niż liście.
Owocem jest typowy dla klonów podwójny skrzydlak.

Pytania i odpowiedzi

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

28 pytań

Najczęstsze pytania ściśle związane z rośliną — krótkie, bezpośrednie odpowiedzi.

🌱Quick care

Jak zwykle nazywa się Acer palmatum 'Shirazz'?

Acer palmatum 'Shirazz' jest sprzedawany jako klon palmowy 'Shirazz' lub pstrokaty klon palmowy. Niektóre szkółki podają także nazwę odmiany „Gwen's Rose Delight”.

Jak szybko rośnie Acer palmatum 'Shirazz'?

W odpowiednich warunkach rośnie wolno do umiarkowanie szybko. Jego docelowa wysokość wynosi zwykle około 3–4,5 m, choć rozmiar zależy od klimatu, cięcia i warunków uprawy.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' zrzuca liście?

Tak, jest drzewem liściastym i jesienią traci liście. Największą ozdobą są pstre liście wiosną i latem oraz pomarańczowoczerwone do szkarłatnych barwy jesienne.

🌤️Environment and placement

Ile słońca potrzebuje Acer palmatum 'Shirazz'?

Najlepiej rośnie w świetle filtrowanym lub półcieniu, szczególnie z ochroną przed gorącym popołudniowym słońcem. W chłodniejszym klimacie znosi więcej słońca, jeśli gleba pozostaje równomiernie wilgotna.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' może rosnąć w pełnym słońcu?

Może rosnąć w pełnym słońcu w łagodnych, chłodnych lub stale wilgotnych miejscach, lecz bezpieczniejszy jest półcień. Silne popołudniowe słońce, upał i sucha gleba mogą przypalać liście oraz osłabiać ich barwy.

Gdzie posadzić Acer palmatum 'Shirazz' w ogrodzie?

Wybierz zaciszne miejsce z porannym słońcem lub rozproszonym światłem, osłonięte przed wysuszającym wiatrem. Unikaj otwartej przestrzeni, odbitego żaru i miejsc podmokłych.

W jakich strefach można uprawiać Acer palmatum 'Shirazz'?

Odmianę zwykle przypisuje się do stref USDA 5–8, a niektóre szkółki podają także strefę 9. W chłodniejszych lub gorętszych miejscach szczególnie ważna jest ochrona przed późnymi przymrozkami, zimowym wiatrem i letnim upałem.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' znosi upał?

Ma umiarkowaną tolerancję na ciepło, lecz łatwiej ulega przypaleniu niż wiele jednobarwnych klonów palmowych. W czasie upałów zapewnij popołudniowy cień, ściółkę i regularne podlewanie.

💧Care and problems

Jak często podlewać Acer palmatum 'Shirazz'?

Podlewaj, gdy wierzch podłoża zaczyna przesychać, utrzymując strefę korzeniową równomiernie wilgotną, ale nie mokrą. Młode rośliny wymagają częstszego podlewania w pierwszym sezonie oraz podczas suszy i upałów.

Dlaczego liście Acer palmatum 'Shirazz' brązowieją?

Brązowe brzegi lub plamy najczęściej oznaczają przypalenie spowodowane suchą glebą, gorącym słońcem, wiatrem albo nieregularnym podlewaniem. Przenieś roślinę pojemnikową w jaśniejszy cień i popraw regularność podlewania, zamiast stale zalewać podłoże.

Jaka gleba jest najlepsza dla Acer palmatum 'Shirazz'?

Użyj wilgotnej, przepuszczalnej gleby gliniastej wzbogaconej materią organiczną. Odpowiedni jest odczyn lekko kwaśny do obojętnego; unikaj słabego odpływu wody, zwięzłej ziemi i długotrwałego przesuszenia.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' wymaga nawożenia?

Zwykle potrzebuje tylko umiarkowanego nawożenia, jeśli rośnie w żyznej glebie. Wiosną zastosuj zbilansowany nawóz o spowolnionym działaniu, gdy wzrost jest słaby, i unikaj dużych dawek azotu.

Jakie szkodniki atakują Acer palmatum 'Shirazz'?

Mogą pojawić się mszyce, gąsienice, szpeciele i tarczniki. Regularnie oglądaj liście oraz pędy i wcześnie reaguj, wybierając najmniej agresywną skuteczną metodę.

Jakie choroby mogą wystąpić na Acer palmatum 'Shirazz'?

Możliwe są przypalenia liści, werticilioza oraz problemy z korzeniami lub pędami związane ze złym drenażem. Dobra cyrkulacja powietrza, ostrożne podlewanie i unikanie uszkodzeń korzeni ograniczają ryzyko.

🪴Planting and repotting

Kiedy najlepiej sadzić Acer palmatum 'Shirazz'?

Sadź jesienią lub wczesną wiosną, gdy temperatury są umiarkowane i drzewko nie jest narażone na stres cieplny. W chłodniejszych regionach wczesna wiosna może ograniczyć ryzyko zimowych uszkodzeń młodych korzeni.

Jak posadzić Acer palmatum 'Shirazz' w gruncie?

Posadź je na takiej samej głębokości, na jakiej rosło w pojemniku, z szyją korzeniową na poziomie gleby lub nieco powyżej. Zasyp rodzimą ziemią, obficie podlej i rozłóż ściółkę o grubości 5–7 cm, nie dotykającą pnia.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' można uprawiać w pojemniku?

Tak, może rosnąć w dużym pojemniku z otworami odpływowymi i przepuszczalnym podłożem. Rośliny w pojemnikach szybciej przesychają i przemarzają niż okazy gruntowe, dlatego kontroluj wilgotność i chroń korzenie podczas silnych mrozów.

Jak często przesadzać Acer palmatum 'Shirazz'?

Przesadzaj, gdy korzenie są gęsto okręcone, odpływ wody się pogarsza lub roślina przerasta pojemnik, zwykle co kilka lat. Wykonuj to późną zimą albo wczesną wiosną, przed silnym wzrostem.

✂️Propagation and pruning

Jak rozmnaża się Acer palmatum 'Shirazz'?

Najczęściej rozmnaża się je przez szczepienie; możliwe są także sadzonki zielne i odkłady. Nasiona nie odtwarzają wiarygodnie charakterystycznego pstrego ulistnienia odmiany.

Czy można wyhodować Acer palmatum 'Shirazz' z nasion?

Można wyhodować z nasion klon palmowy, lecz siewki nie będą wierne odmianie Acer palmatum 'Shirazz'. Aby zachować wzór liści i pokrój, wybierz szczepienie lub inną metodę wegetatywną.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' rozmnaża się z sadzonek?

Sadzonki zielne mogą się ukorzeniać, ale powodzenie bywa nierówne i zależy od odmiany. W produkcji szkółkarskiej zwykle stosuje się szczepienie, ponieważ daje bardziej przewidywalne wyniki.

Kiedy przycinać Acer palmatum 'Shirazz'?

Przycinaj tylko w razie potrzeby, najlepiej od późnej jesieni do zimy, gdy drzewko jest w spoczynku. Usuwaj martwe, uszkodzone, krzyżujące się lub źle położone gałęzie i unikaj silnego, regularnego cięcia.

Jak usuwać pędy rewersyjne u Acer palmatum 'Shirazz'?

Każdą gałąź wytwarzającą wyłącznie zielone liście usuń po jej rozpoznaniu. Wytnij ją przy miejscu wyrastania, ponieważ zielone pędy mogą rosnąć szybciej i zdominować części pstre.

⚠️Toxicity and safety

Czy Acer palmatum 'Shirazz' jest toksyczny dla ludzi lub zwierząt?

Nie odnotowano swoistej toksyczności, jednak rośliny nie należy celowo spożywać. Dla bezpieczeństwa trzymaj liście, pędy i inne części z dala od dzieci oraz zwierząt.

Czy Acer palmatum 'Shirazz' można sadzić blisko domu?

Zwykle tak, jeśli zapewnisz miejsce na docelową koronę i korzenie. Nie sadź go przy fundamentach, przewodach, odpływach z dachu ani tam, gdzie odbite ciepło może przypalać liście.

🌸Flowering and special interest

Czy Acer palmatum 'Shirazz' kwitnie?

Tak, wiosną wytwarza drobne, mało widoczne kwiaty, lecz nie są one główną ozdobą. Drzewko uprawia się przede wszystkim dla różowo-kremowo-zielonych i czerwonych, pstrych liści.

Jakiego koloru są liście Acer palmatum 'Shirazz'?

Młode liście mają odcienie różu, kremu i zieleni, a później dojrzewają do zieleni z nieregularnymi kremowymi obrzeżeniami i różowymi akcentami. Jesienią często stają się pomarańczowe, czerwone lub szkarłatne.

Dlaczego Acer palmatum 'Shirazz' traci różową barwę?

Różowy kolor naturalnie zmienia się wraz z dojrzewaniem liści i latem może być mniej widoczny. Nadmierny cień, zbyt dużo azotu, upał lub stres także osłabiają barwy, natomiast jasne światło filtrowane zwykle poprawia wybarwienie.

Odkrywaj

Podobne rośliny

Więcej roślin →
Weryfikowalność

Źródła i bezpieczeństwo danych

Ogółem 88%; dane ogrodnicze dotyczące odmiany są dobre, natomiast informacje o toksyczności, pyłku i odwiedzających kwiatach opierają się głównie na poziomie gatunku lub rodzaju.