Mączniak prawdziwy klonu
Choroba

Mączniak prawdziwy klonu

Sawadaea bicornis (Wallr.) Miyabe
W skrócie

Krótkie przedstawienie: Mączniak prawdziwy klonu

Mączniak prawdziwy klonu, związany z grzybem Sawadaea bicornis, objawia się białym lub szarawym, mączystym nalotem na liściach klonów, najczęściej od połowy lata. U dorosłych, zdrowych drzew zwykle pozostaje problemem estetycznym, ale silne porażenie może ograniczać fotosyntezę, powodować deformację i przedwczesne opadanie liści. Sam wygląd nie zawsze pozwala odróżnić ten gatunek od innych mączniaków klonów.

Szybka identyfikacja

Typowe warunki

Dotknięte części roślinyPrzede wszystkim górna i dolna powierzchnia liści klonów; sporadycznie także młode pędy i ogonki liściowe.
Korzystne warunkiCiepłe dni, chłodne i wilgotne noce, zacienienie, gęsta korona, słaby przewiew, bujny miękki przyrost oraz stres suszy lub ogólne osłabienie drzewa.
Poradnik roślinny

Przegląd

Mączniak prawdziwy klonu tworzy nieregularne, białe, białoszare lub srebrzyste kolonie na górnej, a niekiedy także dolnej stronie liści. W warunkach Polski jest zwykle najbardziej widoczny od lipca do września, szczególnie po okresach ciepłych dni i chłodniejszych, wilgotnych nocy. Zacienienie, zagęszczenie korony i słaby przewiew sprzyjają rozwojowi choroby. Na dużych, dobrze rosnących drzewach szkody zazwyczaj ograniczają się do wyglądu liści. Młode, przesadzone, suszone lub osłabione klony mogą jednak reagować silniejszym żółknięciem, zwijaniem liści i wcześniejszym ich opadaniem. Pewne oznaczenie gatunku może wymagać oceny cech owocników pod mikroskopem lub badań molekularnych.

Poradnik roślinny

Objawy i rozpoznawanie

Pierwszym objawem są pojedyncze, nieregularne, białe lub szarobiałe plamy przypominające rozsypaną mąkę. Z czasem kolonie mogą się powiększać i łączyć w srebrzysty nalot pokrywający znaczną część blaszki liściowej.

Przy silnym porażeniu liście mogą żółknąć, brązowieć, zwijać się lub ulegać deformacji. Na młodych klonach i drzewach rosnących w stresie możliwe jest przedwczesne opadanie liści. Pod koniec sezonu na nalocie lub liściach mogą pojawić się drobne, ciemne, kuliste owocniki płciowe, zwykle lepiej widoczne przy powiększeniu.

Objawy nie pozwalają pewnie odróżnić S. bicornis od innych mączniaków występujących na rodzaju Acer. Szczególną ostrożność diagnostyczną należy zachować przy porównywaniu go z S. tulasnei.

Poradnik roślinny

Przyczyny i rozprzestrzenianie

Źródłem choroby jest Sawadaea bicornis, który pozostaje na powierzchni liścia, a do komórek epidermy wprowadza ssawki. Zarodniki konidialne rozprzestrzeniają się głównie z prądem powietrza między zakażonymi i zdrowymi klonami.

Ryzyko wzrasta przy bliskim sąsiedztwie porażonych drzew, w gęstych nasadzeniach, zacienionych częściach korony i przy długotrwałej wysokiej wilgotności nocą. Nadmierne podlewanie nadkoronowe nie jest konieczne do infekcji, ale może zwiększać wilgotność powietrza i przedłużać korzystny mikroklimat. Przenoszeniu choroby może sprzyjać także sadzenie widocznie porażonego materiału szkółkarskiego.

Poradnik roślinny

Cykl życia i przetrwanie

W okresie wegetacji grzyb rozwija się powierzchniowo na liściach i wytwarza łańcuchy bezpłciowych zarodników konidialnych. Są one przenoszone przez ruch powietrza na kolejne, podatne liście klonów. Po wykiełkowaniu na powierzchni liścia grzybnia tworzy ssawki pobierające substancje odżywcze z komórek epidermy.

Późnym latem lub jesienią mogą powstawać ciemne owocniki płciowe, czyli chasmotecja. Mogą one przetrwać na opadłych liściach i resztkach roślinnych, a w sprzyjających warunkach uwalniać zarodniki workowe. Znaczenie tego etapu zależy od lokalnego klimatu i przebiegu choroby; u mączniaków możliwe jest również przetrwanie w pąkach lub osłoniętych tkankach.

Poradnik roślinny

Zwalczanie i ochrona

Jeżeli nalot pojawia się dopiero pod koniec lata, a dojrzały klon zachowuje prawidłowy wigor, leczenie często nie jest potrzebne. W pierwszej kolejności popraw warunki siedliskowe: ogranicz zacienienie i zagęszczenie, zapewnij wodę w czasie suszy oraz unikaj długotrwałego zwilżania korony.

Na młodych drzewach, w szkółkach i na szczególnie cennych okazach zabiegi należy rozpoczynać wcześnie, przy pierwszych ogniskach, ponieważ środki ochrony działają słabiej na rozległe, stare kolonie. Silnie porażone liście lub pędy można usuwać selektywnie, bez nadmiernego osłabiania drzewa.

Przy corocznym, silnym porażeniu warto skonsultować program ochrony z doradcą lub specjalistą ochrony roślin. Ze względu na podobieństwo objawów różnych mączniaków klonów reprezentatywną próbkę można przekazać do specjalistycznej identyfikacji, szczególnie gdy wynik ma wpływać na kosztowną ochronę.

Poradnik roślinny

Łagodna i biologiczna ochrona

Przy niewielkim porażeniu najważniejsze są działania agrotechniczne, a nie opryski. W małych drzewach ozdobnych można usuwać pojedyncze silnie porażone liście lub młode pędy, o ile nie prowadzi to do nadmiernego ogołocenia korony. Materiał należy wynieść z ogrodu i zagospodarować zgodnie z lokalnymi zasadami, zamiast pozostawiać go pod drzewem.

Pomocne jest utrzymywanie dobrej kondycji drzewa, podlewanie strefy korzeniowej podczas suszy oraz ograniczenie zagęszczenia korony. Preparaty niskiego ryzyka, biologiczne lub dopuszczone do upraw ekologicznych można rozważyć tylko wtedy, gdy ich aktualna etykieta w Polsce obejmuje konkretną roślinę i zastosowanie. Przed użyciem należy wykonać próbę na niewielkiej części liści, ponieważ niektóre środki mogą powodować fitotoksyczność.

Poradnik roślinny

Zapobieganie

  • Sadź klony w miejscu z dostatecznym światłem i przestrzenią dla docelowej korony; unikaj stałego zacienienia oraz ciasnego rozmieszczenia drzew.
  • W razie potrzeby wykonuj umiarkowane cięcie prześwietlające zgodnie z zasadami pielęgnacji danego klonu. Nie usuwaj jednorazowo dużej części korony.
  • Podczas suszy podlewaj podłoże w strefie korzeniowej, najlepiej rano; unikaj regularnego zraszania liści wieczorem.
  • Jesienią usuwaj silnie porażone opadłe liście, zwłaszcza wokół młodych drzew, okazów kolekcyjnych i roślin szkółkarskich.
  • Przed zakupem oglądaj liście i młode pędy, a podejrzanego materiału nie przemieszczaj między stanowiskami.
  • W przypadku nowych nasadzeń wybieraj gatunki lub odmiany dobrze rosnące i mniej podatne w lokalnych warunkach, jeśli takie informacje są dostępne dla konkretnego materiału.
Poradnik roślinny

Ciekawostki

  • Grzyb należy do mączniaków prawdziwych, które zwykle nie wymagają swobodnej warstwy wody na liściu do rozpoczęcia infekcji.
  • Współczesne badania wskazują na złożoność taksonomiczną grupy S. bicornis i rozróżniają formy o odmiennych preferencjach gospodarzy.
  • W obrębie Europy za ważnych gospodarzy potwierdzono między innymi klon polny i klon zwyczajny; na innych gatunkach klonów identyfikacja może wymagać potwierdzenia laboratoryjnego.
  • Choroba często wygląda groźniej, niż rzeczywiście wpływa na zdrowie dojrzałego drzewa. Największe znaczenie ma ograniczanie stresu i poprawa warunków wzrostu.
Ważna uwaga dotycząca ochrony roślin

Stosować wyłącznie środki ochrony roślin legalnie dopuszczone w Polsce do danego gatunku rośliny i konkretnego problemu. Przed zabiegiem sprawdzić aktualną etykietę-instrukcję, zakres zastosowania, dawkę, termin oraz wymagane środki ochrony osobistej. Nie wykonywać zabiegów rutynowo ani po ustąpieniu aktywnego wzrostu grzyba.

Rośliny żywicielskie

Rośliny dotknięte problemem

256 powiązana karta

Poniższe rośliny są powiązane z tym problemem na podstawie ustrukturyzowanych danych o roślinach żywicielskich. Lista aktualizuje się automatycznie po utworzeniu nowej karty rośliny.