Antraknoza orzecha włoskiego

Antraknoza orzecha włoskiego to grzybowa choroba liści i innych młodych tkanek, powodowana przez Ophiognomonia leptostyla. Na listkach pojawiają się powiększające się brunatne lub czarne plamy, a porażenie osadki liścia może prowadzić do przedwczesnego opadania listków. Najsilniejszy rozwój występuje podczas wilgotnej wiosny i początku lata; zwykle nie zabija dorosłych drzew, lecz przy powtarzających się infekcjach osłabia ich wzrost i plonowanie.

Choroba przede wszystkim poraża liście, ale zmiany mogą występować również na ogonkach liściowych, osadkach liści, pędach, krótkopędach oraz młodych okrywach owoców. Początkowo widoczne są drobne, nekrotyczne punkty, które powiększają się w nieregularne plamy brunatne, szarobrunatne lub prawie czarne.

Silne porażenie może powodować przedwczesne żółknięcie i opadanie listków, ograniczać rozwój oraz dorastanie orzechów, zwłaszcza gdy defoliacja rozpoczyna się wcześnie lub powtarza przez kilka sezonów. Ustabilizowane, dorosłe drzewa zwykle przeżywają infekcję, choć młode albo osłabione egzemplarze mogą tracić wigor.

Rozpoznanie wyłącznie na podstawie plam nie zawsze jest pewne, ponieważ podobne objawy wywołują inne plamistości liści, bakterioza, uszkodzenia suszowe i żerowanie owadów.

• Drobne brunatne do czarnych punkty na listkach, stopniowo przechodzące w nieregularne, nekrotyczne plamy.
• Plamy mogą zlewać się, obejmować nerw główny i powodować rozdarcia lub obumieranie fragmentów blaszki.
• Na osadkach, ogonkach i miejscach przyczepu listków pojawiają się ciemne nekrozy; porażone listki łatwo żółkną i przedwcześnie opadają.
• Przy dokładnej obserwacji w plamach mogą być widoczne pojedyncze, ciemne acerwulusy, czyli struktury wytwarzające zarodniki konidialne.
• Na młodych pędach i zielonych okrywach orzechów mogą wystąpić ciemne plamy lub nekrozy.
• Wczesna, silna defoliacja może ograniczyć wypełnienie orzechów albo sprzyjać ich przedwczesnemu opadaniu.

Źródłem infekcji są głównie porażone liście pozostawione pod drzewem. Wiosną zarodniki z przezimowanych tkanek są przenoszone przez krople deszczu i lokalne ruchy powietrza na młode liście. Po utworzeniu plam zarodniki wtórne umożliwiają kolejne infekcje w sezonie.

Do kiełkowania i zakażenia potrzebna jest odpowiednio długa zwilżalność liści. Ryzyko wzrasta przy częstych opadach, wilgotnej i chłodnej lub umiarkowanie ciepłej pogodzie, gęstej koronie, słabej wentylacji oraz podlewaniu z góry.

Patogen zimuje przede wszystkim w opadłych, porażonych liściach orzecha, a czasami także w resztkach porażonych owoców. Wiosną, podczas wilgotnej pogody, w przezimowanych tkankach dojrzewają struktury owocnikujące i uwalniane są zarodniki pierwotne.

Deszcz rozpryskuje zarodniki na rozwijające się liście, a lokalnie ich przemieszczaniu sprzyja także ruch powietrza. Po okresie inkubacji trwającym zwykle kilka tygodni pojawiają się plamy. W ich obrębie rozwijają się ciemne acerwulusy, z których podczas zwilżenia uwalniają się zarodniki wtórne.

Kolejne cykle infekcji mogą trwać przez lato, jeśli liście długo pozostają mokre. Opadłe liście zasilają następnie źródło infekcji w kolejnym sezonie.

Najlepsze wyniki daje rozpoczęcie działań przed rozwojem licznych plam: usuń źródła infekcji, popraw przewiewność korony i ogranicz zwilżanie liści. Na młodych drzewach lub w sadach, gdzie występuje coroczna, wczesna defoliacja, termin ewentualnej ochrony należy ustalać na podstawie fazy rozwoju pąków, opadów i lokalnego ryzyka choroby.

Jeżeli w Polsce istnieje dla danego środka aktualne, legalne zastosowanie na odpowiedniej uprawie i przeciwko właściwemu problemowi, zabiegi zapobiegawcze mogą być rozważane zgodnie z etykietą. Środki kontaktowe lub inne fungicydy są na ogół skuteczniejsze przed infekcją niż po rozległym porażeniu. Późne, słabe objawy na dorosłym drzewie zwykle nie uzasadniają automatycznego oprysku, jeśli drzewo zachowuje dobry wigor.

Podstawą postępowania bez chemii jest ograniczanie źródeł zarodników i czasu zwilżenia liści:

• Jesienią dokładnie zgrabiaj i usuwaj opadłe liście oraz porażone okrywy orzechów; nie pozostawiaj ich w skoncentrowanych stertach pod koroną.
• Resztki kompostuj tylko w warunkach zapewniających prawidłowy, długotrwały przebieg kompostowania; w przeciwnym razie usuń je zgodnie z lokalnymi zasadami.
• W okresie spoczynku wykonuj umiarkowane cięcie sanitarne i prześwietlające, aby poprawić przewiewność korony, bez tworzenia zbędnych dużych ran.
• Ograniczaj zraszanie liści; jeśli to możliwe, podlewaj glebę bezpośrednio i rano.
• Utrzymuj równomierne nawodnienie oraz zbilansowane nawożenie. Unikaj nadmiaru azotu, który może sprzyjać zagęszczeniu i długiemu utrzymywaniu młodego przyrostu.

• Monitoruj liście od rozwijania pąków do początku lata, szczególnie po serii deszczowych dni.
• Usuwaj jesienią opadłe liście i chore okrywy owoców, ponieważ ogranicza to ilość materiału, w którym patogen zimuje.
• Zapewniaj koronie światło i przewiew przez właściwe rozstawy oraz umiarkowane cięcie w okresie spoczynku.
• Stosuj podlewanie doglebowe zamiast zraszania i nie utrzymuj liści mokrych przez noc.
• Dbaj o kondycję drzewa podczas suszy, ale nie przenawoź go azotem.
• W nowych nasadzeniach wybieraj materiał o potwierdzonej, lokalnie mniejszej podatności, jeśli takie informacje są dostępne.

• Współczesne ujęcie taksonomiczne stosuje nazwę Ophiognomonia leptostyla, natomiast starsze opracowania często używają nazwy Gnomonia leptostyla.
• Stadium bezpłciowe patogenu było opisywane pod nazwą Marssonina juglandis; dlatego różne źródła mogą podawać odmienne nazwy sprawcy tej samej choroby.
• Najbardziej charakterystyczne plamy często rozwijają się na dolnych listkach i w pobliżu nerwu głównego, gdzie infekcja może prowadzić do pękania blaszki.
• Choroba zwykle nie jest śmiertelna dla dorosłego orzecha, ale wielokrotna wczesna utrata liści może obniżać kondycję i plon.