Geum macrophyllum – plant photoŹródło: Wikimedia CommonsMatt Lavin from Bozeman, Montana, USACC BY-SA 2.0

Geum macrophyllum

Geum macrophyllum
Wilgotna rabata naturalistyczna, jasny skraj zadrzewienia, obrzeże ogrodu deszczowego, ogród przyjazny zapylaczom lub stanowisko przy wodzie z dobrym odpływem nadmiaru wody. Tak, jeśli zapewni się wilgotną glebę i dobry odpływ nadmiaru wody

Krótkie przedstawienie: Geum macrophyllum

Geum macrophyllum to północnoamerykańska bylina z rodzaju kuklik, ceniona za charakterystyczne, duże liście odziomkowe oraz luźne skupienia drobnych, żółtych kwiatów. W polskich ogrodach może sprawdzić się na wilgotnej rabacie naturalistycznej, obrzeżu ogrodu deszczowego, pod rozluźnionym okapem drzew lub w pobliżu zbiornika wodnego. Wymaga gleby żyznej, próchnicznej i równomiernie wilgotnej, ale nie stojącej wody.

Systematyka

Klasyfikacja taksonomiczna

Rodzina roślinRosaceae
RodzajGeum
Grupa roślinKukliki
Typ roślinyBylina zielna
PochodzenieAmeryka Północna, w tym Alaska, Kanada i północne oraz zachodnie regiony Stanów Zjednoczonych; także części północno-wschodniej Azji.
Zaakceptowana nazwa naukowaGeum macrophyllum
Szybki przegląd

Pielęgnacja: Geum macrophyllum

Najważniejsze potrzeby
Wymagania świetlnePełne słońce do cienia
Wymagania wodneRównomiernie wilgotna
MrozoodpornośćMrozoodporna po ukorzenieniu
GlebaWilgotna, próchniczna glina lub glina piaszczysta
Rozmiar50–100 cm × 30–60 cm
KwitnienieOd późnej wiosny do lata
WilgotnośćTypowa wilgotność powietrza na zewnątrz w Polsce jest odpowiednia; ważniejsza jest stała wilgotność gleby.
Odczyn gleby (pH)Lekko kwaśne do lekko zasadowego, około pH 5,0–7,0
Wymagania pokarmoweLekkie nawożenie wiosną zwykle wystarcza.
Temperatura minimalnaOkoło −30 do −35°C po pełnym ukorzenieniu; tolerancja zależy od stanowiska i pochodzenia rośliny.
Strefa USDAOkoło 4–8 w Polsce, zależnie od regionu, wilgotności gleby i pochodzenia materiału roślinnego. W chłodniejszych, odsłoniętych miejscach młode egzemplarze warto zabezpieczyć lekką ściółką.
Tempo wzrostuUmiarkowane

Światło i stanowisko

W pełnym słońcu roślina wymaga gleby, która nie wysycha latem. W cieplejszych i suchszych miejscach Polski bezpieczniejszy będzie półcień, zwłaszcza z ochroną przed silnym popołudniowym słońcem. Jasny, rozproszony cień pod drzewami jest odpowiedni, o ile korzenie nie konkurują nadmiernie o wodę. Zbyt głęboki cień może powodować wyciąganie pędów i słabsze kwitnienie.

Podlewanie i wilgotność

Podlewać głęboko, gdy przeschnie wierzch podłoża, utrzymując strefę korzeniową równomiernie wilgotną. W czasie upałów, wiatru i bezdeszczowej pogody podlewać częściej, a po jesiennych opadach ograniczyć nawadnianie. Unikać płytkiego, codziennego zraszania oraz pozostawiania doniczek w wodzie.

Gleba i podłoże

Najlepsza jest żyzna, próchniczna gleba gliniasta lub piaszczysto-gliniasta, która długo utrzymuje umiarkowaną wilgotność, ale pozostaje przepuszczalna. Ciężką glinę warto poprawić kompostem. Należy unikać stanowisk szybko przesychających, jałowych oraz stale podmokłych.

Nawożenie

Wiosną rozłożyć cienką warstwę kompostu albo zastosować zbilansowany nawóz o spowolnionym działaniu w dolnej części dawki z etykiety. Nie przenawozić azotem, ponieważ może to powodować wiotki wzrost. Nie nawozić roślin przesuszonych, świeżo przesadzonych ani zalanych.

Wzrost i pokrój

Bylina o krótkim kłączu, tworząca wyprostowaną kępę liści odziomkowych i pędów kwiatostanowych. W wilgotnych, sprzyjających warunkach może się wysiewać i utrzymywać w ogrodzie dość trwale. Usuwanie owocostanów ogranicza samosiew.

Sadzenie

Sadzenie i przesadzanie

Termin sadzeniaWiosna lub wczesna jesień
Głębokość sadzeniaNasiona przykryć cienką warstwą podłoża; korony sadzić na poziomie gleby.
Rozstawa30–60 cm

Sadzić wiosną lub wczesną jesienią, gdy gleba jest wilgotna, a temperatury umiarkowane. Koronę umieścić na poziomie podłoża, bez głębokiego zakopywania. W pierwszym sezonie utrzymywać równomierną wilgotność.

Przesadzanie

Rośliny uprawiane w pojemnikach przesadza się wczesną wiosną do nieco większego naczynia z podłożem zatrzymującym wilgoć, lecz dobrze przepuszczalnym. Po przesadzeniu trzeba je obficie podlać.

Praktyczne działania

Rozmnażanie i przycinanie

Rozmnażanie

Najpewniejszy jest wysiew świeżych nasion albo nasion poddanych około 60 dni chłodnej, wilgotnej stratyfikacji. Podłoże podczas kiełkowania powinno być stale lekko wilgotne. Rozrośnięte kępy można dzielić wczesną wiosną lub wczesną jesienią.

Przycinanie

Po kwitnieniu można skrócić pędy, jeśli niepożądany jest samosiew lub kępa wygląda nieporządnie. Żółknące liście usuwać w miarę potrzeby. Część dojrzałych owocostanów można pozostawić dla naturalnego odnawiania, a całą kępę ściąć późną zimą lub wczesną wiosną.

Zadania sezonowe

Zimowanie

W gruncie roślina zwykle nie wymaga specjalnej ochrony w większości regionów Polski. W chłodnych lub bezśnieżnych miejscach można zastosować lekką ściółkę z liści, nie przykrywając szczelnie korony mokrym materiałem. Egzemplarze w pojemnikach są bardziej narażone na przemarzanie korzeni; warto je zadołować albo ustawić w osłoniętym miejscu.

Praktyczne zastosowanie

Zastosowanie

Nadaje się do wilgotnych rabat bylinowych, ogrodów leśnych, obrzeży ogrodów deszczowych, nasadzeń przy ciekach i założeń naturalistycznych. Kwiaty dostarczają pożywienia pszczołom i muchówkom, a kępy mogą tworzyć okrywę runa oraz pomagać w stabilizacji gleby. Nie jest tu przedstawiany jako roślina jadalna ani lecznicza.

Identyfikacja i pokrój

Wygląd zewnętrzny

Liście odziomkowe są duże i podzielone, z kilkoma ząbkowanymi odcinkami oraz bardzo wyraźnie powiększonym, zaokrąglonym lub nerkowatym listkiem szczytowym. Wyprostowane pędy są zielone, ulistnione, miękko owłosione, niekiedy gruczołowate. Po kwitnieniu pojawiają się zwarte skupienia owłosionych owoców z trwałymi szyjkami słupków.

Relacja ekologiczna

Zapylanie i odwiedzający

Kwiaty odwiedzają pszczoły, bzygowate i inne drobne owady. Otwarta budowa kwiatu odsłania pyłek oraz organy rozrodcze. Nie potwierdzono wiarygodnie jednego, charakterystycznego gatunku zapylacza dla tego taksonu.

Ochrona roślin

Choroby i szkodniki

Choroby

Możliwe są plamistości liści, zgnilizna korony lub korzeni na źle zdrenowanych stanowiskach oraz szara pleśń podczas długotrwałej wilgotnej pogody. Pomaga odpowiedni rozstaw, podlewanie przy podłożu, usuwanie porażonych liści i poprawa drenażu.

Szkodniki

Młode liście mogą uszkadzać ślimaki i pomrowy, zwłaszcza w wilgotnym cieniu. Na delikatnych pędach mogą pojawić się mszyce. Warto usuwać kryjówki ślimaków, wspierać naturalnych wrogów szkodników i unikać rutynowych oprysków szerokospektralnymi insektycydami podczas kwitnienia.

Bezpieczeństwo i alergeny

Toksyczność i pyłki

ToksycznośćBrak ustalonej klasyfikacji toksyczności dla tego gatunku

Nie znaleziono wiarygodnej, gatunkowo specyficznej oceny toksyczności dla ludzi ani zwierząt domowych. Nie należy spożywać rośliny ani stosować jej leczniczo bez pewnej identyfikacji i konsultacji ze specjalistą. Dzieci i zwierzęta powinny być zniechęcane do żucia roślin ogrodowych.

Pyłki i alergieZnaczenie pyłku unoszącego się w powietrzu jest niepewne
Typowy okres
Zwykle od maja do sierpnia; termin zależy od regionu i pogody.
Zapylanie / pyłek
Pyłek udostępniany w otwartych kwiatach odwiedzanych przez owady; znaczenie aeroalergiczne nieustalone

Gatunko-specyficzne dane dotyczące unoszącego się w powietrzu pyłku i alergii klinicznych są niewystarczające. Odwiedzanie kwiatów przez owady nie oznacza automatycznie braku ryzyka alergicznego; osoby silnie uczulone powinny ograniczyć kontakt z kwitnącą rośliną.

Psy Brak potwierdzonych danych specyficznych dla gatunku; nie dopuszczać do zjadania.
Koty Brak potwierdzonych danych specyficznych dla gatunku; nie dopuszczać do zjadania.
Dzieci Brak potwierdzonych danych specyficznych dla gatunku; nie spożywać.
Dotknięte części rośliny Wszystkie części należy traktować jako niezweryfikowane pod kątem spożycia.
Środowisko naturalne

Naturalne siedlisko

W naturze rośnie w wilgotnych lasach, na łąkach, otwartych miejscach w lesie, brzegach strumieni i siedliskach subalpejskich. Preferuje chłodny lub umiarkowany klimat, gleby zatrzymujące wilgoć i półcień, ale toleruje słońce przy dostatecznym nawodnieniu.

Warto wiedzieć

Ciekawostka

Duży, zaokrąglony listek szczytowy wyróżnia liście odziomkowe.
Kwiaty mają pięć drobnych żółtych płatków.
Pędy są zwykle miękko, odstająco owłosione.
Po kwitnieniu tworzą się zwarte, szczeciniaste owocostany.
Gatunek może rozmnażać się przez nasiona i samozapylenie.
Naturalnie zasiedla wilgotne łąki, lasy i brzegi cieków.

Pytania i odpowiedzi

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

26 pytań

Najczęstsze pytania ściśle związane z rośliną — krótkie, bezpośrednie odpowiedzi.

🌱Quick care

Czym jest Geum macrophyllum?

Geum macrophyllum to północnoamerykańska bylina z rodziny różowatych, należąca do rodzaju kuklik. Tworzy duże liście odziomkowe i drobne żółte kwiaty.

Czy Geum macrophyllum ma polską nazwę zwyczajową?

Dla tego gatunku nie potwierdzono utrwalonej polskiej nazwy zwyczajowej. W polskim profilu najlepiej używać nazwy naukowej Geum macrophyllum oraz określenia rodzajowego kuklik.

🌤️Environment and placement

Czy Geum macrophyllum nadaje się do polskiego ogrodu?

Tak, pod warunkiem zapewnienia wilgotnej, próchnicznej gleby. Najlepiej sprawdzi się na wilgotnej rabacie naturalistycznej, skraju zadrzewienia lub obrzeżu ogrodu deszczowego.

Czy Geum macrophyllum rośnie w słońcu czy w cieniu?

Może rosnąć od pełnego słońca do cienia. W pełnym słońcu gleba musi pozostawać wilgotna, natomiast w większości polskich ogrodów najłatwiejszy będzie jasny półcień.

Jakiej gleby potrzebuje Geum macrophyllum?

Najlepsza jest żyzna, próchniczna glina lub glina piaszczysta, która zatrzymuje wilgoć, ale nie jest stale zalana. Odczyn może być lekko kwaśny do lekko zasadowego.

Czy Geum macrophyllum toleruje mokrą glebę?

Toleruje okresowo mokre stanowiska i dobrze pasuje do wilgotnych brzegów ogrodu deszczowego. Nie powinna jednak rosnąć w stojącej wodzie ani w podłożu stale pozbawionym powietrza.

💧Care and problems

Jak podlewać Geum macrophyllum?

Podlewaj po przeschnięciu wierzchu podłoża, utrzymując strefę korzeniową równomiernie wilgotną. W czasie upałów i dłuższej suszy zwiększ częstotliwość podlewania.

Dlaczego Geum macrophyllum więdnie?

Najczęstszą przyczyną jest przesuszenie, upał, stres po przesadzeniu albo uszkodzenie korzeni. Najpierw sprawdź wilgotność gleby, a na gorącym stanowisku zapewnij popołudniowy półcień.

Czy Geum macrophyllum wymaga nawożenia?

Zwykle wystarczy cienka warstwa kompostu wiosną. Nadmiar azotu może powodować wiotki wzrost i bujne liście kosztem stabilności kępy.

Czy trzeba usuwać przekwitłe kwiaty?

Tak, jeśli chcesz poprawić wygląd rośliny i ograniczyć samosiew. Część owocostanów można pozostawić, jeśli zależy Ci na naturalnym odnawianiu.

Czy Geum macrophyllum może się nadmiernie rozprzestrzeniać?

W wilgotnych, sprzyjających warunkach może wysiewać się wokół rośliny i tworzyć luźne skupienia. Usuwanie owocostanów przed dojrzeniem nasion ogranicza ten proces.

Jakie szkodniki atakują Geum macrophyllum?

Młode liście mogą uszkadzać ślimaki i pomrowy, a na delikatnych pędach mogą pojawić się mszyce. Pomaga ograniczanie kryjówek ślimaków i wspieranie naturalnych wrogów szkodników.

🪴Planting and repotting

Kiedy sadzić Geum macrophyllum w Polsce?

Najlepszy termin to wiosna albo wczesna jesień, gdy gleba jest wilgotna, a temperatury umiarkowane. Jesienią należy sadzić dostatecznie wcześnie przed zamarznięciem gruntu.

W jakiej rozstawie sadzić Geum macrophyllum?

Zachowaj około 30–60 cm odstępu między roślinami. Mniejsza rozstawa szybciej stworzy zwartą grupę, a większa poprawi przewiewność.

Czy Geum macrophyllum można uprawiać w donicy?

Tak, jeśli pojemnik jest odpowiednio duży, ma otwory odpływowe i podłoże utrzymujące wilgoć. Nie wolno dopuszczać do całkowitego przesuszenia bryły korzeniowej.

✂️Propagation and pruning

Jak rozmnażać Geum macrophyllum z nasion?

Wysiej świeże nasiona do wilgotnego podłoża i utrzymuj je w chłodnych, równomiernie wilgotnych warunkach. W zależności od partii nasion pomocna może być około 60-dniowa chłodna, wilgotna stratyfikacja.

Czy Geum macrophyllum można rozmnażać przez podział?

Tak. Rozrośnięte kępy dziel wczesną wiosną lub wczesną jesienią, wybierając części z dobrze rozwiniętymi korzeniami i pędami.

Czy Geum macrophyllum tworzy rozłogi?

Nie rozmnaża się przede wszystkim przez typowe, długie rozłogi. W sprzyjających warunkach może jednak tworzyć siewki wokół rośliny matecznej.

⚠️Toxicity and safety

Czy Geum macrophyllum jest trujące dla ludzi lub zwierząt?

Nie ustalono wiarygodnej, gatunkowo specyficznej klasyfikacji toksyczności. Nie należy jej spożywać ani pozwalać dzieciom i zwierzętom na żucie rośliny.

Czy Geum macrophyllum nadaje się do ogrodu dla zapylaczy?

Tak, może być wartościowym składnikiem wilgotnych nasadzeń dla zapylaczy, ponieważ jej otwarte kwiaty są dostępne dla pszczół i innych owadów. Najlepiej pozyskiwać rośliny z legalnego materiału szkółkarskiego.

Czy pyłek Geum macrophyllum uczula?

Brakuje wystarczających danych klinicznych dotyczących alergii na pyłek tego gatunku. Osoby silnie uczulone powinny ograniczyć bezpośredni kontakt z kwitnącą rośliną i założyć rękawice podczas prac pielęgnacyjnych.

🌸Flowering and special interest

Kiedy kwitnie Geum macrophyllum?

W Polsce kwitnienie może przypadać od późnej wiosny do lata, zwykle od maja do sierpnia. Termin zależy od regionu, wysokości stanowiska, wilgotności i przebiegu wiosny.

Jakiego koloru są kwiaty Geum macrophyllum?

Kwiaty są żółte, zwykle pięciopłatkowe i szeroko otwarte. Pojedyncze kwiaty są małe, ale tworzą luźne skupienia ponad liśćmi.

Czy Geum macrophyllum przyciąga zapylacze?

Tak, otwarte kwiaty odwiedzają pszczoły, bzygowate i inne drobne owady. Gatunek może również samozapylać się.

Jak wyglądają owocostany Geum macrophyllum?

Po kwitnieniu powstają zwarte skupienia suchych owoców z trwałymi, owłosionymi szyjkami słupków. Szczeciniaste owocostany są dekoracyjne i ułatwiają rozsiewanie nasion.

Czym Geum macrophyllum różni się od innych kuklików?

Najbardziej charakterystyczne są duże liście odziomkowe z wyraźnie powiększonym, zaokrąglonym listkiem szczytowym. Pomagają także drobne żółte kwiaty, owłosione pędy i szczeciniaste owocostany.

Odkrywaj

Podobne rośliny

Więcej roślin →
Weryfikowalność

Źródła i bezpieczeństwo danych

88%; podstawowa identyfikacja, morfologia i wymagania są dobrze udokumentowane, natomiast toksyczność, znaczenie alergiczne pyłku i rozmiary ogrodowe mogą się różnić regionalnie.